در یک نگاه
- ورزش برای بازماندگان سرطان ایمن و مفیده.
- تمرین قدرتی تدریجی در کارآزمایی PAL خطر بدتر شدن لنفادم رو بیشتر نکرد.
- هر علامت تازه رو به تیم درمان بگو.
توانبخشی بعد از سرطان پستان چیه؟
جراحی و پرتودرمانی ممکنه باعث خشکی شانه، ضعف و لنفادم بشن.
چه کسانی بیشتر درگیر میشن؟
زنان بعد از درمان سرطان پستان.
نکتهی علمی: بیشتر عوامل خطر بالا با بیماری «ارتباط» دارن؛ این به این معنی نیست که حتماً «علت» قطعیاند.
علائم رایج
- خشکی شانه
- خستگی
- تورم دست
علائم هشدار: فوراً به پزشک مراجعه کن
- تورم ناگهانی، قرمزی و گرمی دست (احتمال عفونت)
- درد استخوانی تازه
درمانها و سطح شواهد
| درمان | سطح شواهد | توضیح |
|---|---|---|
| تمرین دامنهی شانه | قوی | |
| تمرین قدرتی تدریجی | قوی | |
| ورزش هوازی | قوی |
سطح شواهد جمعبندی ما از رهنمودهای بالینی و مرورهای علمی منابع زیره، نه درجهبندی رسمی.
تمرینهای شروع
این تمرینها برای بیشتر افراد بیخطرن. اگه درد تیز داشتی، بیحسی یا سرگیجه گرفتی، متوقف کن. قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ معمولاً قابلقبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.

بالا رفتن انگشتها روی دیوار
- رو به دیوار یا کنارش بایست.
- انگشتها رو روی دیوار بذار و آروم مثل راه رفتن بالا ببر.
- تا جایی که کشش راحت حس میکنی برو، ۵ تا ۱۰ ثانیه بمون.
- آروم پایین بیا.
- عضلهی هدف
- دامنهی حرکتی شانه
- هدف کاربردی
- بالا بردن راحتتر دست برای شونه کردن مو و برداشتن از کابینت
- مقدار
- ۱۰ تکرار، ۲ تا ۳ بار در روز
- پیشرفت
- هر هفته کمی بالاتر؛ علامت بزن تا پیشرفتت رو ببینی
- اشتباهات رایج
- بالا دادن شونه سمت گوش
- کج شدن بدن برای جبران
- احتیاط
- در فاز دردناک شانهی منجمد، فقط تا مرز درد قابلتحمل. کشش تیز و شدید کمکی نمیکنه.

حرکت آونگی شانه
- با دست سالم به میز تکیه بده و کمی خم شو.
- دست دردناک رو آزاد آویزون کن.
- با تکون دادن بدن، دست رو آروم دایرهای و جلوعقب تاب بده.
- عضلهی هدف
- دامنهی حرکت شانه
- هدف کاربردی
- شل کردن شانهی دردناک
- مقدار
- ۱ تا ۲ دقیقه، ۳ بار در روز
- پیشرفت
- اشتباهات رایج
- حرکت دادن فعال دست به زور

چرخش شانه به بیرون با کش
- بایست، آرنجها ۹۰ درجه خم و چسبیده به بدن.
- کش رو با دو دست بگیر.
- ساعدها رو به بیرون باز کن، آرنجها کنار بدن بمونن.
- آروم برگرد.
- عضلهی هدف
- روتاتور کاف (عضلات چرخانندهی شانه)
- هدف کاربردی
- شانهی قویتر و بالا بردن راحتتر دست
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۱۲ تا ۱۵ تکرار
- پیشرفت
- کش سفتتر
- اشتباهات رایج
- جدا شدن آرنج از بدن

پارو زدن با کش
- صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
- دو سر کش رو بگیر، دستها جلو.
- آرنجها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتفها رو به هم نزدیک کن.
- آروم برگرد.
- عضلهی هدف
- عضلات پشت و بین کتف
- هدف کاربردی
- پوسچر صافتر و قدرت کشیدن
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
- پیشرفت
- وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفتتر (مثلاً از زرد به قرمز)
- اشتباهات رایج
- بالا دادن شونهها
- عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
- احتیاط
- کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.

پیادهروی تند
- با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
- سرعت رو برسون به جایی که میتونی حرف بزنی ولی نمیتونی آواز بخونی.
- دستها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبهرو.
- ۵ دقیقه آرام سرد کن.
- عضلهی هدف
- قلب و عروق، عضلات پا
- هدف کاربردی
- انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
- مقدار
- هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
- پیشرفت
- هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از غذا برای قند خون مفیده
- اشتباهات رایج
- شروع خیلی تند و خسته شدن
- کفش نامناسب
- احتیاط
- درد قفسهی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
اشتباهات رایج
- بیحرکت نگه داشتن دست سمت جراحی
منابع
- Campbell KL, Winters-Stone KM, Wiskemann J, et al. Exercise guidelines for cancer survivors: consensus statement from international multidisciplinary roundtable. Med Sci Sports Exerc. 2019;51(11):2375-2390.
- Schmitz KH, Ahmed RL, Troxel A, et al. Weight lifting in women with breast-cancer-related lymphedema. N Engl J Med. 2009;361(7):664-673.