کلینیک آنلاین فیزیوتراپی · سلامت بعد از ۵۰ · به زبان فارسیاینستاگرامتلگرامیوتیوبEnglish

کتابخانه‌ی تمرین

۱۷ تمرین خانگی با صندلی، دیوار، کش و دمبل. هر تمرین: عضله‌ی هدف، مقدار، روش پیشرفت، اشتباهات رایج و احتیاط‌ها.

قانون ایمنی: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ معمولاً قابل‌قبوله، به شرطی که تا صبح فردا برگرده. درد تیز، بی‌حسی، سرگیجه، درد قفسه‌ی سینه یا تنگی نفس یعنی توقف فوری. قبل از شروع، پرسش‌نامه‌ی آمادگی ورزش رو پر کن.
تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین صاف کردن زانو در حالت نشسته

صاف کردن زانو در حالت نشسته

زانوسطح: آسانصندلی (کش یا وزنه‌ی مچ اختیاری)
  1. صاف روی صندلی بشین و لبه‌ی صندلی رو بگیر.
  2. یک پا رو آروم بالا بیار تا زانو صاف بشه؛ مچ پا رو به سمت خودت بکش.
  3. ۳ ثانیه نگه دار و ران رو سفت کن.
  4. در ۳ ثانیه پایین بیار. بعد پای دیگه.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران
هدف کاربردی
قدرت زانو برای راه رفتن و پله
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار هر پا
پیشرفت
وزنه‌ی مچ نیم تا ۲ کیلو، یا کش دور مچ و پایه‌ی صندلی
اشتباهات رایج
  • پرت کردن پا به جای حرکت کنترل‌شده
  • خم شدن به عقب و قوز کردن
احتیاط
درد خفیف (تا ۳ از ۱۰) که تا فردا صبح برمی‌گرده به حالت قبل، معمولاً قابل قبوله. درد تیز یعنی توقف.
تمرین پل باسن

پل باسن

لگن و کمرسطح: آسانتشک
  1. به پشت دراز بکش، زانوها خم و کف پاها روی زمین به اندازه‌ی عرض لگن.
  2. شکم رو کمی سفت کن.
  3. باسن رو بالا بیار تا شونه، لگن و زانو در یک خط باشن.
  4. ۳ ثانیه نگه دار و آروم پایین بیا.
عضله‌ی هدف
سرینی بزرگ، همسترینگ
هدف کاربردی
لگن قوی‌تر، فشار کمتر روی کمر و زانو
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار
پیشرفت
نگه داشتن ۱۰ ثانیه‌ای، بعد پل با یک پا
اشتباهات رایج
  • قوس زیاد کمر به جای بالا آوردن باسن
  • فشار آوردن روی گردن
احتیاط
اگه دراز کشیدن به پشت برات سخته یا سرگیجه داری، کنار تخت و با کمک انجامش بده.
تمرین پرنده‌سگ (چهاردست‌وپا)

پرنده‌سگ (چهاردست‌وپا)

کمرسطح: متوسطتشک
  1. چهاردست‌وپا بشین؛ دست‌ها زیر شونه، زانوها زیر لگن.
  2. کمر صاف و نگاه به زمین.
  3. یک دست رو جلو و پای مخالف رو عقب ببر تا هم‌سطح بدن بشن.
  4. ۳ تا ۵ ثانیه نگه دار، برگرد، طرف مقابل.
عضله‌ی هدف
عضلات عمقی شکم و پشت، باسن
هدف کاربردی
کنترل تنه و کمر پایدار
مقدار
۲ ست ۶ تا ۱۰ تکرار هر طرف
پیشرفت
نگه داشتن طولانی‌تر؛ اگه سخته، فقط پا یا فقط دست
اشتباهات رایج
  • چرخیدن لگن
  • بالا بردن پا بیشتر از سطح بدن و قوس کمر
احتیاط
درد مچ یا زانو؟ زیر زانو بالش بذار یا روی مشت دست تکیه کن. در پوکی استخوان شدید با فیزیوتراپیست هماهنگ کن.
تمرین لولای لگن (برداشتن درست اجسام)

لولای لگن (برداشتن درست اجسام)

کمر و استخوانسطح: متوسطیه کیسه‌ی سبک
  1. کیسه رو نزدیک پاهات بذار، پاها کمی بازتر از عرض لگن.
  2. باسن رو به عقب بفرست و زانوها رو خم کن؛ کمر صاف بمونه.
  3. کیسه رو بگیر و نزدیک بدنت نگه دار.
  4. با فشار پاشنه‌ها بایست.
عضله‌ی هدف
باسن، همسترینگ، عضلات راست‌کننده‌ی ستون
هدف کاربردی
بلند کردن ایمن اجسام بدون خم کردن کمر
مقدار
۲ ست ۸ تا ۱۰ تکرار با وزن کم
پیشرفت
کم‌کم وزن بیشتر؛ با یادگیری درست، به زندگی روزمره ببرش
اشتباهات رایج
  • کمر گرد هنگام خم شدن
  • دور نگه داشتن بار از بدن
  • چرخیدن هنگام بلند کردن
احتیاط
در پوکی استخوان، خم شدن با کمر گرد و چرخش همزمان رو حذف کن.
تمرین شنا روی دیوار

شنا روی دیوار

شانه و بالاتنهسطح: آساندیوار
  1. رو به دیوار، یک قدم بلند فاصله بایست.
  2. دست‌ها هم‌ارتفاع شونه و کمی بازتر از عرض شونه روی دیوار.
  3. بدن از سر تا پاشنه صاف؛ آرنج‌ها با زاویه‌ی حدود ۴۵ درجه از بدن خم بشن.
  4. سینه رو به دیوار نزدیک کن و برگرد.
عضله‌ی هدف
سینه، سه‌سر بازو، عضلات کتف
هدف کاربردی
قدرت دست‌ها برای بلند شدن و هل دادن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
دورتر ایستادن، بعد شنا روی لبه‌ی میز محکم
اشتباهات رایج
  • افتادن لگن و قوس کمر
  • بالا اومدن شونه‌ها سمت گوش
احتیاط
درد شونه هنگام حرکت؟ دامنه رو کمتر کن.
تمرین پارو زدن با کش

پارو زدن با کش

پشت و شانهسطح: آسانکش مقاومتی
  1. صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
  2. دو سر کش رو بگیر، دست‌ها جلو.
  3. آرنج‌ها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتف‌ها رو به هم نزدیک کن.
  4. آروم برگرد.
عضله‌ی هدف
عضلات پشت و بین کتف
هدف کاربردی
پوسچر صاف‌تر و قدرت کشیدن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفت‌تر (مثلاً از زرد به قرمز)
اشتباهات رایج
  • بالا دادن شونه‌ها
  • عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
احتیاط
کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.
تمرین بالا رفتن انگشت‌ها روی دیوار

بالا رفتن انگشت‌ها روی دیوار

شانهسطح: آساندیوار
  1. رو به دیوار یا کنارش بایست.
  2. انگشت‌ها رو روی دیوار بذار و آروم مثل راه رفتن بالا ببر.
  3. تا جایی که کشش راحت حس می‌کنی برو، ۵ تا ۱۰ ثانیه بمون.
  4. آروم پایین بیا.
عضله‌ی هدف
دامنه‌ی حرکتی شانه
هدف کاربردی
بالا بردن راحت‌تر دست برای شونه کردن مو و برداشتن از کابینت
مقدار
۱۰ تکرار، ۲ تا ۳ بار در روز
پیشرفت
هر هفته کمی بالاتر؛ علامت بزن تا پیشرفتت رو ببینی
اشتباهات رایج
  • بالا دادن شونه سمت گوش
  • کج شدن بدن برای جبران
احتیاط
در فاز دردناک شانه‌ی منجمد، فقط تا مرز درد قابل‌تحمل. کشش تیز و شدید کمکی نمی‌کنه.
تمرین عقب بردن چانه

عقب بردن چانه

گردنسطح: آسانصندلی
  1. صاف بشین، نگاه رو به روبه‌رو.
  2. چانه رو بدون پایین آوردن سر، مستقیم به عقب بکش (مثل غبغب گرفتن).
  3. ۵ ثانیه نگه دار.
  4. رها کن.
عضله‌ی هدف
عضلات عمقی جلوی گردن
هدف کاربردی
کنترل پوسچر و کم کردن فشار گردن
مقدار
۱۰ تکرار، ۲ تا ۳ بار در روز
پیشرفت
انجامش در حالت خوابیده به پشت با بلند کردن کمی سر
اشتباهات رایج
  • خم کردن سر به پایین به جای عقب بردن
  • بالا دادن شونه‌ها
احتیاط
سرگیجه، بی‌حسی دست یا سردرد شدید هنگام حرکت گردن یعنی توقف و مراجعه.
تمرین کشش ساق کنار دیوار

کشش ساق کنار دیوار

مچ پا و پاشنهسطح: آساندیوار
  1. رو به دیوار بایست، دست‌ها روی دیوار.
  2. یک پا عقب، زانو صاف و پاشنه روی زمین.
  3. زانوی جلو رو خم کن و بدن رو به دیوار نزدیک کن تا کشش ساق رو حس کنی.
  4. ۳۰ ثانیه نگه دار.
عضله‌ی هدف
عضله‌ی ساق و تاندون آشیل
هدف کاربردی
کم کردن درد پاشنه و قدم‌های اول صبح
مقدار
۳ بار هر پا، ۲ بار در روز
پیشرفت
همین کشش با زانوی عقب کمی خم (برای عضله‌ی عمقی ساق)
اشتباهات رایج
  • بلند شدن پاشنه‌ی عقب
  • چرخیدن پا به بیرون
تمرین ایستادن پشت سر هم کنار پیشخوان

ایستادن پشت سر هم کنار پیشخوان

تعادلسطح: متوسطپیشخوان یا میز محکم
  1. کنار پیشخوان آشپزخونه بایست و یک دستت رو نزدیکش نگه دار.
  2. پاشنه‌ی یک پا رو دقیقاً جلوی پنجه‌ی پای دیگه بذار.
  3. ۱۰ تا ۳۰ ثانیه بمون.
  4. پاها رو عوض کن.
عضله‌ی هدف
سیستم تعادل، عضلات مچ و لگن
هدف کاربردی
کاهش خطر زمین خوردن
مقدار
۳ تا ۵ بار، هر روز
پیشرفت
بدون تکیه، بعد ایستادن روی یک پا، بعد راه رفتن پشت سر هم
اشتباهات رایج
  • نگه داشتن نفس
  • فاصله گرفتن از تکیه‌گاه خیلی زود
احتیاط
همیشه کنار تکیه‌گاه؛ اگه سابقه‌ی زمین خوردن داری، یه نفر کنارت باشه.
تمرین قدم بزرگ و حرکت بزرگ

قدم بزرگ و حرکت بزرگ

تعادل و راه رفتنسطح: متوسطفضای باز خونه
  1. صاف بایست، کنار یک تکیه‌گاه.
  2. یک قدم بلند به جلو بردار و دست‌ها رو باز و بلند تاب بده.
  3. با تمام توان اما کنترل‌شده حرکت کن؛ فکر کن «بزرگ».
  4. برگرد و با پای دیگه تکرار کن.
عضله‌ی هدف
دامنه‌ی حرکت، طول قدم، هماهنگی
هدف کاربردی
مقابله با کوچک و کند شدن حرکت (مثلاً در پارکینسون)
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۰ قدم، هر روز
پیشرفت
قدم به پهلو و عقب، بعد راه رفتن با قدم‌های بزرگ در راهرو
اشتباهات رایج
  • قدم کوتاه از ترس
  • نگاه به زمین
احتیاط
اگه خطر زمین خوردن داری، یک نفر کنارت باشه و نزدیک دیوار یا میز انجام بده.
تمرین تمرین عضلات کف لگن

تمرین عضلات کف لگن

کف لگنسطح: آسانتشک یا صندلی
  1. به پشت دراز بکش یا صاف بشین، شکم و باسن شل.
  2. عضلاتی رو که برای نگه داشتن ادرار و باد شکم به کار می‌بری، به داخل و بالا جمع کن.
  3. ۵ تا ۸ ثانیه نگه دار، نفس بکش.
  4. کامل رها کن و ۱۰ ثانیه استراحت کن.
عضله‌ی هدف
عضلات کف لگن
هدف کاربردی
کمتر شدن نشت ادرار هنگام سرفه، عطسه یا بلند شدن
مقدار
۸ تا ۱۲ انقباض، ۳ بار در روز، حداقل ۳ ماه
پیشرفت
نگه داشتن تا ۱۰ ثانیه، بعد انجام در حالت ایستاده، بعد «سفت کن قبل از سرفه»
اشتباهات رایج
  • سفت کردن شکم، باسن یا ران به جای کف لگن
  • حبس کردن نفس
  • تمرین هنگام ادرار کردن (توصیه نمی‌شه)
احتیاط
اگه مطمئن نیستی درست انجامش می‌دی، فیزیوتراپیست سلامت لگن می‌تونه بررسی کنه.
تمرین فشار دادن حوله

فشار دادن حوله

دست و مچسطح: آسانحوله‌ی لوله‌شده
  1. ساعدها رو روی میز بذار.
  2. حوله‌ی لوله‌شده رو محکم اما بدون درد فشار بده.
  3. ۵ ثانیه نگه دار.
  4. رها کن.
عضله‌ی هدف
عضلات ساعد و دست
هدف کاربردی
قدرت پنجه برای باز کردن در شیشه و حمل خرید
مقدار
۱۰ تکرار، ۲ ست
پیشرفت
حوله‌ی سفت‌تر یا توپ نرم
اشتباهات رایج
  • خم کردن مچ
  • فشار بیش از حد در آرتروز دست
احتیاط
در آرتروز شست یا التهاب حاد، فشار سبک‌تر.
تمرین پیاده‌روی تند

پیاده‌روی تند

قلب، قند و انرژیسطح: آسانکفش راحت
  1. با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
  2. سرعت رو برسون به جایی که می‌تونی حرف بزنی ولی نمی‌تونی آواز بخونی.
  3. دست‌ها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبه‌رو.
  4. ۵ دقیقه آرام سرد کن.
عضله‌ی هدف
قلب و عروق، عضلات پا
هدف کاربردی
انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
مقدار
هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
پیشرفت
هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیاده‌روی بعد از غذا برای قند خون مفیده
اشتباهات رایج
  • شروع خیلی تند و خسته شدن
  • کفش نامناسب
احتیاط
درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
تمرین تمرین دست بعد از سکته: رساندن و جابه‌جایی

تمرین دست بعد از سکته: رساندن و جابه‌جایی

بعد از سکتهسطح: متغیرمیز و لیوان پلاستیکی
  1. پشت میز صاف بشین، پاها روی زمین.
  2. با دست مبتلا لیوان رو از یک علامت به علامت دیگه جابه‌جا کن.
  3. حرکت آهسته و دقیق، نه سریع.
  4. هر چند تکرار استراحت کن.
عضله‌ی هدف
کنترل حرکتی دست و شانه
هدف کاربردی
استفاده‌ی دوباره از دست در کارهای روزمره
مقدار
تکرار زیاد مهمه: چند دور ۱۰ دقیقه‌ای در روز، طبق برنامه‌ی درمانگرت
پیشرفت
فاصله‌ی بیشتر، اشیای کوچک‌تر، کارهای واقعی (برداشتن قاشق)
اشتباهات رایج
  • جبران با خم شدن تنه
  • تمرین وقتی خیلی خسته‌ای
احتیاط
برنامه‌ی بعد از سکته باید زیر نظر تیم توانبخشی باشه؛ این تمرین مکمله، نه جایگزین.
تمرین کمک به جابه‌جایی از تخت به صندلی

کمک به جابه‌جایی از تخت به صندلی

مراقبسطح: برای مراقبصندلی محکم با دسته
  1. صندلی رو با زاویه‌ی کم کنار تخت بذار و قفلش کن.
  2. سالمند لبه‌ی تخت بشینه، پاها صاف روی زمین.
  3. شما روبه‌رو و کمی کنار، زانوها خم، کمر صاف؛ از پشت کمر یا کمربند ایمنی بگیرید.
  4. با شمارش «یک، دو، سه» بلند بشه، بچرخه و آروم بشینه.
عضله‌ی هدف
ایمنی سالمند و کمر مراقب
هدف کاربردی
جابه‌جایی بدون افتادن و بدون آسیب به کمر شما
مقدار
هر بار جابه‌جایی
پیشرفت
هر چقدر سالمند بیشتر کمک کنه، بهتره
اشتباهات رایج
  • کشیدن از دست یا زیر بغل
  • خم کردن کمر خود مراقب
احتیاط
اگه سالمند نمی‌تونه وزن تحمل کنه، از وسیله‌ی کمکی یا دو نفر استفاده کنید.

به جامعه‌ی دکتر مکس بپیوند

ویدیوهای تمرین، تحقیقات تازه و راهنماهای رایگان، هر هفته.