در یک نگاه
- درد واقعیه، حتی اگه آزمایشها طبیعی باشن.
- ورزش (هوازی و قدرتی) قویترین توصیه رو در رهنمود اروپایی داره.
- شروع خیلی آرام و پیشرفت تدریجی کلیده.
فیبرومیالژیا (درد منتشر بدن) چیه؟
فیبرومیالژیا وضعیتی با درد منتشر، خستگی، اختلال خواب و گاهی مشکلات حافظه است که با حساس شدن سیستم پردازش درد ارتباط داره.
چه کسانی بیشتر درگیر میشن؟
بیشتر زنان میانسال.
علتها
حساس شدن سیستم عصبی مرکزی؛ استرس، اختلال خواب و ژنتیک نقش دارن.
نکتهی علمی: بیشتر عوامل خطر بالا با بیماری «ارتباط» دارن؛ این به این معنی نیست که حتماً «علت» قطعیاند.
علائم رایج
- درد منتشر بیش از ۳ ماه
- خستگی
- خواب نامطلوب
- مه مغزی
علائم هشدار: فوراً به پزشک مراجعه کن
- تب، کاهش وزن یا تورم مفاصل (باید بیماریهای دیگه بررسی بشه)
درمانها و سطح شواهد
| درمان | سطح شواهد | توضیح |
|---|---|---|
| ورزش هوازی و قدرتی تدریجی | قوی | |
| رویکرد روانیرفتاری | متوسط | |
| تایچی، یوگا، آبدرمانی | متوسط | |
| داروها | در برخی افراد | با نظر پزشک |
سطح شواهد جمعبندی ما از رهنمودهای بالینی و مرورهای علمی منابع زیره، نه درجهبندی رسمی.
تمرینهای شروع
این تمرینها برای بیشتر افراد بیخطرن. اگه درد تیز داشتی، بیحسی یا سرگیجه گرفتی، متوقف کن. قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ معمولاً قابلقبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.

پیادهروی تند
- با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
- سرعت رو برسون به جایی که میتونی حرف بزنی ولی نمیتونی آواز بخونی.
- دستها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبهرو.
- ۵ دقیقه آرام سرد کن.
- عضلهی هدف
- قلب و عروق، عضلات پا
- هدف کاربردی
- انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
- مقدار
- هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
- پیشرفت
- هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از غذا برای قند خون مفیده
- اشتباهات رایج
- شروع خیلی تند و خسته شدن
- کفش نامناسب
- احتیاط
- درد قفسهی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.

رژهی نشسته
- صاف روی صندلی بشین.
- زانوها رو یکییکی بالا بیار مثل رژه رفتن.
- دستها رو هم تاب بده.
- عضلهی هدف
- خمکنندههای لگن، گردش خون
- هدف کاربردی
- گرم کردن و هوازی سبک برای افراد کمتوان
- مقدار
- ۱ تا ۳ دقیقه، چند دور
- پیشرفت
- رژهی ایستاده کنار صندلی
- اشتباهات رایج
- قوز کردن

بلند شدن از صندلی
- صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
- لبهی صندلی بشین، پاها به اندازهی عرض لگن و صاف روی زمین.
- دستها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دستهی صندلی کمک بگیر).
- کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
- آروم و کنترلشده، در ۳ ثانیه بشین.
- عضلهی هدف
- چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
- هدف کاربردی
- راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفتهای ۲ تا ۳ روز
- پیشرفت
- صندلی کوتاهتر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
- اشتباهات رایج
- زانوها به داخل جمع میشن؛ زانو باید همجهت انگشت دوم پا باشه
- با شتاب و ضربه میشینی
- نفس رو حبس میکنی
- احتیاط
- اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهستهتر.

پارو زدن با کش
- صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
- دو سر کش رو بگیر، دستها جلو.
- آرنجها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتفها رو به هم نزدیک کن.
- آروم برگرد.
- عضلهی هدف
- عضلات پشت و بین کتف
- هدف کاربردی
- پوسچر صافتر و قدرت کشیدن
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
- پیشرفت
- وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفتتر (مثلاً از زرد به قرمز)
- اشتباهات رایج
- بالا دادن شونهها
- عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
- احتیاط
- کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.
اشتباهات رایج
- شروع خیلی شدید و تشدید درد
- کنار گذاشتن کامل فعالیت
منابع
- Macfarlane GJ, Kronisch C, Dean LE, et al. EULAR revised recommendations for the management of fibromyalgia. Ann Rheum Dis. 2017;76(2):318-328.
