کلینیک آنلاین فیزیوتراپی · سلامت بعد از ۵۰ · به زبان فارسیاینستاگرامتلگرامیوتیوبEnglish
ارتوپدی و درد عضلانی‌اسکلتی

فیبرومیالژیا (درد منتشر بدن)

درد منتشر در کل بدن همراه با خستگی و خواب بد. ورزش تنها درمانیه که رهنمود EULAR با توصیه‌ی قوی پیشنهاد کرده.

فیبرومیالژیا (درد منتشر بدن)

در یک نگاه

  • درد واقعیه، حتی اگه آزمایش‌ها طبیعی باشن.
  • ورزش (هوازی و قدرتی) قوی‌ترین توصیه رو در رهنمود اروپایی داره.
  • شروع خیلی آرام و پیشرفت تدریجی کلیده.

فیبرومیالژیا (درد منتشر بدن) چیه؟

فیبرومیالژیا وضعیتی با درد منتشر، خستگی، اختلال خواب و گاهی مشکلات حافظه است که با حساس شدن سیستم پردازش درد ارتباط داره.

چه کسانی بیشتر درگیر می‌شن؟

بیشتر زنان میانسال.

علت‌ها

حساس شدن سیستم عصبی مرکزی؛ استرس، اختلال خواب و ژنتیک نقش دارن.

نکته‌ی علمی: بیشتر عوامل خطر بالا با بیماری «ارتباط» دارن؛ این به این معنی نیست که حتماً «علت» قطعی‌اند.

علائم رایج

  • درد منتشر بیش از ۳ ماه
  • خستگی
  • خواب نامطلوب
  • مه مغزی

علائم هشدار: فوراً به پزشک مراجعه کن

  • تب، کاهش وزن یا تورم مفاصل (باید بیماری‌های دیگه بررسی بشه)

درمان‌ها و سطح شواهد

درمانسطح شواهدتوضیح
ورزش هوازی و قدرتی تدریجیقوی
رویکرد روانی‌رفتاریمتوسط
تای‌چی، یوگا، آب‌درمانیمتوسط
داروهادر برخی افرادبا نظر پزشک

سطح شواهد جمع‌بندی ما از رهنمودهای بالینی و مرورهای علمی منابع زیره، نه درجه‌بندی رسمی.

تمرین‌های شروع

این تمرین‌ها برای بیشتر افراد بی‌خطرن. اگه درد تیز داشتی، بی‌حسی یا سرگیجه گرفتی، متوقف کن. قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ معمولاً قابل‌قبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.

تمرین پیاده‌روی تند

پیاده‌روی تند

قلب، قند و انرژیسطح: آسانکفش راحت
  1. با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
  2. سرعت رو برسون به جایی که می‌تونی حرف بزنی ولی نمی‌تونی آواز بخونی.
  3. دست‌ها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبه‌رو.
  4. ۵ دقیقه آرام سرد کن.
عضله‌ی هدف
قلب و عروق، عضلات پا
هدف کاربردی
انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
مقدار
هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
پیشرفت
هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیاده‌روی بعد از غذا برای قند خون مفیده
اشتباهات رایج
  • شروع خیلی تند و خسته شدن
  • کفش نامناسب
احتیاط
درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
تمرین رژه‌ی نشسته

رژه‌ی نشسته

قلب و تحرکسطح: خیلی آسانصندلی
  1. صاف روی صندلی بشین.
  2. زانوها رو یکی‌یکی بالا بیار مثل رژه رفتن.
  3. دست‌ها رو هم تاب بده.
عضله‌ی هدف
خم‌کننده‌های لگن، گردش خون
هدف کاربردی
گرم کردن و هوازی سبک برای افراد کم‌توان
مقدار
۱ تا ۳ دقیقه، چند دور
پیشرفت
رژه‌ی ایستاده کنار صندلی
اشتباهات رایج
  • قوز کردن
تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین پارو زدن با کش

پارو زدن با کش

پشت و شانهسطح: آسانکش مقاومتی
  1. صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
  2. دو سر کش رو بگیر، دست‌ها جلو.
  3. آرنج‌ها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتف‌ها رو به هم نزدیک کن.
  4. آروم برگرد.
عضله‌ی هدف
عضلات پشت و بین کتف
هدف کاربردی
پوسچر صاف‌تر و قدرت کشیدن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفت‌تر (مثلاً از زرد به قرمز)
اشتباهات رایج
  • بالا دادن شونه‌ها
  • عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
احتیاط
کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.

اشتباهات رایج

  • شروع خیلی شدید و تشدید درد
  • کنار گذاشتن کامل فعالیت

منابع

  1. Macfarlane GJ, Kronisch C, Dean LE, et al. EULAR revised recommendations for the management of fibromyalgia. Ann Rheum Dis. 2017;76(2):318-328.

مطالب مرتبط

به جامعه‌ی دکتر مکس بپیوند

ویدیوهای تمرین، تحقیقات تازه و راهنماهای رایگان، هر هفته.