قبل از شروع
- اول پرسشنامهی آمادگی ورزش رو پر کن؛ اگه به سؤالی «بله» گفتی، با پزشک مشورت کن.
- قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ قابلقبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.
- درد قفسهی سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا درد تیز یعنی توقف فوری.
- تمرینهای تعادلی رو همیشه کنار تکیهگاه و ترجیحاً با یک همراه انجام بده.
وسیلههای لازم
- تشک
- صندلی محکم
- کش مقاومتی (سطح ۲ به بعد)
- یک کیسه یا دمبل سبک (سطح ۳)
راهنمای خرید تجهیزات ←
سطح خودت رو پیدا کن
اگه مطمئن نیستی، اول تستهای مرتبط رو انجام بده؛ نتیجهی تست بهت میگه از کدوم سطح شروع کنی. اگه شک داری، از سطح ۱ شروع کن.
سطح ۱: حرکت آرام
برای چه کسی: درد زیاد یا ترس از حرکتهفتهی ۱ و ۲هر روز، ۱۰ دقیقه
کی برم سطح بعد؟ وقتی راه رفتن ۱۰ دقیقهای درد رو بیشتر نکرد.
نحوهی انجام هر تمرین (با عکس)
کج کردن لگن (درازکش)
کمرسطح: خیلی آسانتشک
- به پشت دراز بکش، زانوها خم.
- کمر رو آروم به زمین فشار بده (صاف کن).
- رها کن و کمی قوس بده. آروم و بدون درد.
- عضلهی هدف
- عضلات عمقی شکم
- هدف کاربردی
- حرکت ملایم کمر در روزهای دردناک
- مقدار
- ۱۰ تا ۱۵ تکرار
- پیشرفت
- ادامه با پل
- اشتباهات رایج
گربه و شتر
کمرسطح: آسانتشک
- چهاردستوپا بشین.
- پشت رو آروم گرد کن و سر رو پایین بیار.
- بعد آروم کمر رو گود کن و نگاه به جلو.
- عضلهی هدف
- تحرک ستون فقرات
- هدف کاربردی
- کم کردن خشکی صبحگاهی
- مقدار
- ۸ تا ۱۰ تکرار آهسته
- پیشرفت
- اشتباهات رایج
- احتیاط
- در پوکی استخوان شدید، گرد کردن کامل پشت رو حذف کن.
پل باسن
لگن و کمرسطح: آسانتشک
- به پشت دراز بکش، زانوها خم و کف پاها روی زمین به اندازهی عرض لگن.
- شکم رو کمی سفت کن.
- باسن رو بالا بیار تا شونه، لگن و زانو در یک خط باشن.
- ۳ ثانیه نگه دار و آروم پایین بیا.
- عضلهی هدف
- سرینی بزرگ، همسترینگ
- هدف کاربردی
- لگن قویتر، فشار کمتر روی کمر و زانو
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار
- پیشرفت
- نگه داشتن ۱۰ ثانیهای، بعد پل با یک پا
- اشتباهات رایج
- قوس زیاد کمر به جای بالا آوردن باسن
- فشار آوردن روی گردن
- احتیاط
- اگه دراز کشیدن به پشت برات سخته یا سرگیجه داری، کنار تخت و با کمک انجامش بده.
پیادهروی تند
قلب، قند و انرژیسطح: آسانکفش راحت
- با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
- سرعت رو برسون به جایی که میتونی حرف بزنی ولی نمیتونی آواز بخونی.
- دستها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبهرو.
- ۵ دقیقه آرام سرد کن.
- عضلهی هدف
- قلب و عروق، عضلات پا
- هدف کاربردی
- انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
- مقدار
- هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
- پیشرفت
- هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از غذا برای قند خون مفیده
- اشتباهات رایج
- شروع خیلی تند و خسته شدن
- کفش نامناسب
- احتیاط
- درد قفسهی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
جدول هفتگی قابل چاپ
| تمرین | ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
|---|
| کج کردن لگن (درازکش) | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| گربه و شتر | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| پل باسن | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| پیادهروی تند | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
سطح ۲: کنترل تنه
برای چه کسی: درد متوسطهفتهی ۳ تا ۶۳ روز در هفته + پیادهروی روزانه
کی برم سطح بعد؟ وقتی کارهای روزمره (خم شدن، نشستن طولانی) راحتتر شد.
نحوهی انجام هر تمرین (با عکس)
پرندهسگ (چهاردستوپا)
کمرسطح: متوسطتشک
- چهاردستوپا بشین؛ دستها زیر شونه، زانوها زیر لگن.
- کمر صاف و نگاه به زمین.
- یک دست رو جلو و پای مخالف رو عقب ببر تا همسطح بدن بشن.
- ۳ تا ۵ ثانیه نگه دار، برگرد، طرف مقابل.
- عضلهی هدف
- عضلات عمقی شکم و پشت، باسن
- هدف کاربردی
- کنترل تنه و کمر پایدار
- مقدار
- ۲ ست ۶ تا ۱۰ تکرار هر طرف
- پیشرفت
- نگه داشتن طولانیتر؛ اگه سخته، فقط پا یا فقط دست
- اشتباهات رایج
- چرخیدن لگن
- بالا بردن پا بیشتر از سطح بدن و قوس کمر
- احتیاط
- درد مچ یا زانو؟ زیر زانو بالش بذار یا روی مشت دست تکیه کن. در پوکی استخوان شدید با فیزیوتراپیست هماهنگ کن.
پل باسن
لگن و کمرسطح: آسانتشک
- به پشت دراز بکش، زانوها خم و کف پاها روی زمین به اندازهی عرض لگن.
- شکم رو کمی سفت کن.
- باسن رو بالا بیار تا شونه، لگن و زانو در یک خط باشن.
- ۳ ثانیه نگه دار و آروم پایین بیا.
- عضلهی هدف
- سرینی بزرگ، همسترینگ
- هدف کاربردی
- لگن قویتر، فشار کمتر روی کمر و زانو
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار
- پیشرفت
- نگه داشتن ۱۰ ثانیهای، بعد پل با یک پا
- اشتباهات رایج
- قوس زیاد کمر به جای بالا آوردن باسن
- فشار آوردن روی گردن
- احتیاط
- اگه دراز کشیدن به پشت برات سخته یا سرگیجه داری، کنار تخت و با کمک انجامش بده.
پارو زدن با کش
پشت و شانهسطح: آسانکش مقاومتی
- صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
- دو سر کش رو بگیر، دستها جلو.
- آرنجها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتفها رو به هم نزدیک کن.
- آروم برگرد.
- عضلهی هدف
- عضلات پشت و بین کتف
- هدف کاربردی
- پوسچر صافتر و قدرت کشیدن
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
- پیشرفت
- وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفتتر (مثلاً از زرد به قرمز)
- اشتباهات رایج
- بالا دادن شونهها
- عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
- احتیاط
- کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.
بلند شدن از صندلی
زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
- صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
- لبهی صندلی بشین، پاها به اندازهی عرض لگن و صاف روی زمین.
- دستها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دستهی صندلی کمک بگیر).
- کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
- آروم و کنترلشده، در ۳ ثانیه بشین.
- عضلهی هدف
- چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
- هدف کاربردی
- راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفتهای ۲ تا ۳ روز
- پیشرفت
- صندلی کوتاهتر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
- اشتباهات رایج
- زانوها به داخل جمع میشن؛ زانو باید همجهت انگشت دوم پا باشه
- با شتاب و ضربه میشینی
- نفس رو حبس میکنی
- احتیاط
- اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهستهتر.
پیادهروی تند
قلب، قند و انرژیسطح: آسانکفش راحت
- با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
- سرعت رو برسون به جایی که میتونی حرف بزنی ولی نمیتونی آواز بخونی.
- دستها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبهرو.
- ۵ دقیقه آرام سرد کن.
- عضلهی هدف
- قلب و عروق، عضلات پا
- هدف کاربردی
- انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
- مقدار
- هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
- پیشرفت
- هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از غذا برای قند خون مفیده
- اشتباهات رایج
- شروع خیلی تند و خسته شدن
- کفش نامناسب
- احتیاط
- درد قفسهی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
جدول هفتگی قابل چاپ
| تمرین | ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
|---|
| پرندهسگ (چهاردستوپا) | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| پل باسن | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| پارو زدن با کش | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| بلند شدن از صندلی | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| پیادهروی تند | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
سطح ۳: قدرت و زندگی واقعی
برای چه کسی: درد کمهفتهی ۷ تا ۱۲۳ روز قدرتی + ۵ روز هوازی
کی برم سطح بعد؟ ادامه بده؛ ورزشی رو که دوست داری اضافه کن (شنا، پیلاتس، باشگاه).
نحوهی انجام هر تمرین (با عکس)
لولای لگن (برداشتن درست اجسام)
کمر و استخوانسطح: متوسطیه کیسهی سبک
- کیسه رو نزدیک پاهات بذار، پاها کمی بازتر از عرض لگن.
- باسن رو به عقب بفرست و زانوها رو خم کن؛ کمر صاف بمونه.
- کیسه رو بگیر و نزدیک بدنت نگه دار.
- با فشار پاشنهها بایست.
- عضلهی هدف
- باسن، همسترینگ، عضلات راستکنندهی ستون
- هدف کاربردی
- بلند کردن ایمن اجسام بدون خم کردن کمر
- مقدار
- ۲ ست ۸ تا ۱۰ تکرار با وزن کم
- پیشرفت
- کمکم وزن بیشتر؛ با یادگیری درست، به زندگی روزمره ببرش
- اشتباهات رایج
- کمر گرد هنگام خم شدن
- دور نگه داشتن بار از بدن
- چرخیدن هنگام بلند کردن
- احتیاط
- در پوکی استخوان، خم شدن با کمر گرد و چرخش همزمان رو حذف کن.
راه رفتن با دو کیسه (حمل بار)
کل بدنسطح: متوسطدو کیسه یا دمبل
- در هر دست یک کیسهی هموزن بگیر.
- صاف بایست، شونهها پایین.
- ۱۰ تا ۲۰ متر آروم راه برو.
- عضلهی هدف
- قدرت پنجه، تنه، پاها
- هدف کاربردی
- حمل خرید بدون خستگی
- مقدار
- ۳ تا ۴ دور
- پیشرفت
- وزن بیشتر یا مسافت بیشتر
- اشتباهات رایج
پرندهسگ (چهاردستوپا)
کمرسطح: متوسطتشک
- چهاردستوپا بشین؛ دستها زیر شونه، زانوها زیر لگن.
- کمر صاف و نگاه به زمین.
- یک دست رو جلو و پای مخالف رو عقب ببر تا همسطح بدن بشن.
- ۳ تا ۵ ثانیه نگه دار، برگرد، طرف مقابل.
- عضلهی هدف
- عضلات عمقی شکم و پشت، باسن
- هدف کاربردی
- کنترل تنه و کمر پایدار
- مقدار
- ۲ ست ۶ تا ۱۰ تکرار هر طرف
- پیشرفت
- نگه داشتن طولانیتر؛ اگه سخته، فقط پا یا فقط دست
- اشتباهات رایج
- چرخیدن لگن
- بالا بردن پا بیشتر از سطح بدن و قوس کمر
- احتیاط
- درد مچ یا زانو؟ زیر زانو بالش بذار یا روی مشت دست تکیه کن. در پوکی استخوان شدید با فیزیوتراپیست هماهنگ کن.
بالا رفتن از پله
زانو و لگنسطح: متوسطیک پله با نرده
- رو به پلهی اول بایست و نرده رو بگیر.
- یک پا رو کامل روی پله بذار.
- با فشار همون پا بالا برو و پای دیگه رو کنارش بذار.
- آروم برگرد پایین.
- عضلهی هدف
- چهارسر، سرینی
- هدف کاربردی
- پله رفتن راحت و ایمن
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۰ تکرار هر پا
- پیشرفت
- پلهی بلندتر، بعد بدون دست
- اشتباهات رایج
- هل دادن با پای پایینی
- زانوی جمعشده به داخل
- احتیاط
- همیشه نرده رو بگیر.
پیادهروی تند
قلب، قند و انرژیسطح: آسانکفش راحت
- با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
- سرعت رو برسون به جایی که میتونی حرف بزنی ولی نمیتونی آواز بخونی.
- دستها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبهرو.
- ۵ دقیقه آرام سرد کن.
- عضلهی هدف
- قلب و عروق، عضلات پا
- هدف کاربردی
- انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
- مقدار
- هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
- پیشرفت
- هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از غذا برای قند خون مفیده
- اشتباهات رایج
- شروع خیلی تند و خسته شدن
- کفش نامناسب
- احتیاط
- درد قفسهی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
جدول هفتگی قابل چاپ
| تمرین | ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
|---|
| لولای لگن (برداشتن درست اجسام) | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| راه رفتن با دو کیسه (حمل بار) | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| پرندهسگ (چهاردستوپا) | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| بالا رفتن از پله | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| پیادهروی تند | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
منابع
- Hayden JA, Ellis J, Ogilvie R, et al. Exercise therapy for chronic low back pain. Cochrane Database Syst Rev. 2021;9:CD009790. https://doi.org/10.1002/14651858.CD009790.pub2
- NICE guideline NG59. Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management. 2016 (updated 2020). https://www.nice.org.uk/guidance/ng59