کلینیک آنلاین فیزیوتراپی · سلامت بعد از ۵۰ · به زبان فارسیاینستاگرامتلگرامیوتیوبEnglish
برنامه‌ی خانگی ۳ سطحی

برنامه‌ی حرکت بزرگ (پارکینسون)

رهنمود APTA برای پارکینسون تمرین هوازی، قدرتی، تعادلی و تمرین‌های تکلیف‌محور رو توصیه می‌کنه. اصل «حرکت بزرگ» (الهام از LSVT BIG) با کوچک شدن حرکات مقابله می‌کنه. این برنامه مکمل درمان نورولوژیسته.

برنامه‌ی حرکت بزرگ (پارکینسون)

قبل از شروع

  • اول پرسش‌نامه‌ی آمادگی ورزش رو پر کن؛ اگه به سؤالی «بله» گفتی، با پزشک مشورت کن.
  • قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ قابل‌قبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.
  • درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا درد تیز یعنی توقف فوری.
  • تمرین‌های تعادلی رو همیشه کنار تکیه‌گاه و ترجیحاً با یک همراه انجام بده.

وسیله‌های لازم

  • فضای باز خونه
  • صندلی محکم
  • پیشخوان
  • یک همراه

راهنمای خرید تجهیزات ←

سطح خودت رو پیدا کن

اگه مطمئن نیستی، اول تست‌های مرتبط رو انجام بده؛ نتیجه‌ی تست بهت می‌گه از کدوم سطح شروع کنی. اگه شک داری، از سطح ۱ شروع کن.

سطح ۱

برای چه کسی: خطر زمین خوردن بالا یا تازه‌کارهفته‌ی ۱ تا ۴هر روز ۱۵ دقیقه
تمرینمقداروسیله
قدم بزرگ و حرکت بزرگ۸ قدم × ۲ کنار پیشخوانفضای باز خونه
بلند شدن از صندلی۸ تکرار × ۲صندلی محکم
رژه‌ی نشسته۲ دقیقه با دست‌های بلندصندلی
ایستادن پشت سر هم کنار پیشخوان۱۰ ثانیه × ۳ با دستپیشخوان یا میز محکم
کی برم سطح بعد؟ وقتی قدم‌های بزرگ کنار پیشخوان مطمئن شد.
نحوه‌ی انجام هر تمرین (با عکس)
تمرین قدم بزرگ و حرکت بزرگ

قدم بزرگ و حرکت بزرگ

تعادل و راه رفتنسطح: متوسطفضای باز خونه
  1. صاف بایست، کنار یک تکیه‌گاه.
  2. یک قدم بلند به جلو بردار و دست‌ها رو باز و بلند تاب بده.
  3. با تمام توان اما کنترل‌شده حرکت کن؛ فکر کن «بزرگ».
  4. برگرد و با پای دیگه تکرار کن.
عضله‌ی هدف
دامنه‌ی حرکت، طول قدم، هماهنگی
هدف کاربردی
مقابله با کوچک و کند شدن حرکت (مثلاً در پارکینسون)
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۰ قدم، هر روز
پیشرفت
قدم به پهلو و عقب، بعد راه رفتن با قدم‌های بزرگ در راهرو
اشتباهات رایج
  • قدم کوتاه از ترس
  • نگاه به زمین
احتیاط
اگه خطر زمین خوردن داری، یک نفر کنارت باشه و نزدیک دیوار یا میز انجام بده.
تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین رژه‌ی نشسته

رژه‌ی نشسته

قلب و تحرکسطح: خیلی آسانصندلی
  1. صاف روی صندلی بشین.
  2. زانوها رو یکی‌یکی بالا بیار مثل رژه رفتن.
  3. دست‌ها رو هم تاب بده.
عضله‌ی هدف
خم‌کننده‌های لگن، گردش خون
هدف کاربردی
گرم کردن و هوازی سبک برای افراد کم‌توان
مقدار
۱ تا ۳ دقیقه، چند دور
پیشرفت
رژه‌ی ایستاده کنار صندلی
اشتباهات رایج
  • قوز کردن
تمرین ایستادن پشت سر هم کنار پیشخوان

ایستادن پشت سر هم کنار پیشخوان

تعادلسطح: متوسطپیشخوان یا میز محکم
  1. کنار پیشخوان آشپزخونه بایست و یک دستت رو نزدیکش نگه دار.
  2. پاشنه‌ی یک پا رو دقیقاً جلوی پنجه‌ی پای دیگه بذار.
  3. ۱۰ تا ۳۰ ثانیه بمون.
  4. پاها رو عوض کن.
عضله‌ی هدف
سیستم تعادل، عضلات مچ و لگن
هدف کاربردی
کاهش خطر زمین خوردن
مقدار
۳ تا ۵ بار، هر روز
پیشرفت
بدون تکیه، بعد ایستادن روی یک پا، بعد راه رفتن پشت سر هم
اشتباهات رایج
  • نگه داشتن نفس
  • فاصله گرفتن از تکیه‌گاه خیلی زود
احتیاط
همیشه کنار تکیه‌گاه؛ اگه سابقه‌ی زمین خوردن داری، یه نفر کنارت باشه.
جدول هفتگی قابل چاپ
تمرینشیدسچپج
قدم بزرگ و حرکت بزرگ☐☐☐☐☐☐☐
بلند شدن از صندلی☐☐☐☐☐☐☐
رژه‌ی نشسته☐☐☐☐☐☐☐
ایستادن پشت سر هم کنار پیشخوان☐☐☐☐☐☐☐

سطح ۲

هفته‌ی ۵ تا ۱۲۴ تا ۵ روز در هفته
تمرینمقداروسیله
قدم بزرگ و حرکت بزرگ۱۰ قدم × ۳ در راهروفضای باز خونه
بلند شدن از صندلی۱۰ تکرار × ۳صندلی محکم
راه رفتن پاشنه جلوی پنجه۱۰ قدم × ۲راهرو با دیوار
پارو زدن با کش۱۲ تکرار × ۲کش مقاومتی
پیاده‌روی تند۲۰ تا ۳۰ دقیقه با قدم‌های بلندکفش راحت
نحوه‌ی انجام هر تمرین (با عکس)
تمرین قدم بزرگ و حرکت بزرگ

قدم بزرگ و حرکت بزرگ

تعادل و راه رفتنسطح: متوسطفضای باز خونه
  1. صاف بایست، کنار یک تکیه‌گاه.
  2. یک قدم بلند به جلو بردار و دست‌ها رو باز و بلند تاب بده.
  3. با تمام توان اما کنترل‌شده حرکت کن؛ فکر کن «بزرگ».
  4. برگرد و با پای دیگه تکرار کن.
عضله‌ی هدف
دامنه‌ی حرکت، طول قدم، هماهنگی
هدف کاربردی
مقابله با کوچک و کند شدن حرکت (مثلاً در پارکینسون)
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۰ قدم، هر روز
پیشرفت
قدم به پهلو و عقب، بعد راه رفتن با قدم‌های بزرگ در راهرو
اشتباهات رایج
  • قدم کوتاه از ترس
  • نگاه به زمین
احتیاط
اگه خطر زمین خوردن داری، یک نفر کنارت باشه و نزدیک دیوار یا میز انجام بده.
تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین راه رفتن پاشنه جلوی پنجه

راه رفتن پاشنه جلوی پنجه

تعادلسطح: متوسطراهرو با دیوار
  1. کنار دیوار بایست.
  2. پاشنه‌ی یک پا رو دقیقاً جلوی پنجه‌ی پای دیگه بذار.
  3. ۱۰ قدم این‌طوری جلو برو؛ دستت نزدیک دیوار.
عضله‌ی هدف
تعادل پویا
هدف کاربردی
راه رفتن مطمئن‌تر
مقدار
۲ تا ۳ بار
پیشرفت
بدون نزدیک بودن دست به دیوار، بعد عقب‌عقب
اشتباهات رایج
  • نگاه به پاها
احتیاط
یه نفر کنارت باشه.
تمرین پارو زدن با کش

پارو زدن با کش

پشت و شانهسطح: آسانکش مقاومتی
  1. صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
  2. دو سر کش رو بگیر، دست‌ها جلو.
  3. آرنج‌ها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتف‌ها رو به هم نزدیک کن.
  4. آروم برگرد.
عضله‌ی هدف
عضلات پشت و بین کتف
هدف کاربردی
پوسچر صاف‌تر و قدرت کشیدن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفت‌تر (مثلاً از زرد به قرمز)
اشتباهات رایج
  • بالا دادن شونه‌ها
  • عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
احتیاط
کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.
تمرین پیاده‌روی تند

پیاده‌روی تند

قلب، قند و انرژیسطح: آسانکفش راحت
  1. با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
  2. سرعت رو برسون به جایی که می‌تونی حرف بزنی ولی نمی‌تونی آواز بخونی.
  3. دست‌ها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبه‌رو.
  4. ۵ دقیقه آرام سرد کن.
عضله‌ی هدف
قلب و عروق، عضلات پا
هدف کاربردی
انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
مقدار
هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
پیشرفت
هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیاده‌روی بعد از غذا برای قند خون مفیده
اشتباهات رایج
  • شروع خیلی تند و خسته شدن
  • کفش نامناسب
احتیاط
درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
جدول هفتگی قابل چاپ
تمرینشیدسچپج
قدم بزرگ و حرکت بزرگ☐☐☐☐☐☐☐
بلند شدن از صندلی☐☐☐☐☐☐☐
راه رفتن پاشنه جلوی پنجه☐☐☐☐☐☐☐
پارو زدن با کش☐☐☐☐☐☐☐
پیاده‌روی تند☐☐☐☐☐☐☐

سطح ۳

بعد از هفته‌ی ۱۲بیشتر روزهای هفته
تمرینمقداروسیله
راه رفتن همراه با شمردن (تمرین دوگانه)۵ دقیقهراهرو امن
ایستادن روی یک پا۱۰ تا ۲۰ ثانیه × ۳پیشخوان
بالا رفتن از پله۱۰ تکرار × ۲یک پله با نرده
پیاده‌روی تند۳۰ دقیقه تندکفش راحت
کی برم سطح بعد؟ ادامه‌ی همیشگی؛ ورزش منظم بخشی از درمانه.
نحوه‌ی انجام هر تمرین (با عکس)
تمرین راه رفتن همراه با شمردن (تمرین دوگانه)

راه رفتن همراه با شمردن (تمرین دوگانه)

تعادل و مغزسطح: متوسطراهرو امن
  1. در یک راهروی امن راه برو.
  2. همزمان از ۱۰۰ سه‌تا‌سه‌تا کم کن یا اسم میوه‌ها رو بگو.
  3. اگه سرعتت خیلی کم شد، ساده‌ترش کن.
عضله‌ی هدف
تعادل و توجه همزمان
هدف کاربردی
امن‌تر راه رفتن در زندگی واقعی و تمرین مغز
مقدار
۳ تا ۵ دقیقه
پیشرفت
کار ذهنی سخت‌تر
اشتباهات رایج
  • تمرین در محیط شلوغ
احتیاط
فقط در افرادی که بدون کمک راه می‌رن؛ یه نفر کنارت باشه.
تمرین ایستادن روی یک پا

ایستادن روی یک پا

تعادلسطح: متوسطپیشخوان
  1. کنار پیشخوان بایست، دستت روش.
  2. یک پا رو کمی از زمین بلند کن.
  3. ۱۰ تا ۳۰ ثانیه بمون. پاها رو عوض کن.
عضله‌ی هدف
تعادل، عضلات مچ و لگن
هدف کاربردی
کاهش خطر زمین خوردن
مقدار
۳ بار هر پا
پیشرفت
یک انگشت روی پیشخوان، بعد بدون دست
اشتباهات رایج
  • قفل کردن زانو
احتیاط
همیشه کنار تکیه‌گاه.
تمرین بالا رفتن از پله

بالا رفتن از پله

زانو و لگنسطح: متوسطیک پله با نرده
  1. رو به پله‌ی اول بایست و نرده رو بگیر.
  2. یک پا رو کامل روی پله بذار.
  3. با فشار همون پا بالا برو و پای دیگه رو کنارش بذار.
  4. آروم برگرد پایین.
عضله‌ی هدف
چهارسر، سرینی
هدف کاربردی
پله رفتن راحت و ایمن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۰ تکرار هر پا
پیشرفت
پله‌ی بلندتر، بعد بدون دست
اشتباهات رایج
  • هل دادن با پای پایینی
  • زانوی جمع‌شده به داخل
احتیاط
همیشه نرده رو بگیر.
تمرین پیاده‌روی تند

پیاده‌روی تند

قلب، قند و انرژیسطح: آسانکفش راحت
  1. با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
  2. سرعت رو برسون به جایی که می‌تونی حرف بزنی ولی نمی‌تونی آواز بخونی.
  3. دست‌ها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبه‌رو.
  4. ۵ دقیقه آرام سرد کن.
عضله‌ی هدف
قلب و عروق، عضلات پا
هدف کاربردی
انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
مقدار
هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
پیشرفت
هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیاده‌روی بعد از غذا برای قند خون مفیده
اشتباهات رایج
  • شروع خیلی تند و خسته شدن
  • کفش نامناسب
احتیاط
درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
جدول هفتگی قابل چاپ
تمرینشیدسچپج
راه رفتن همراه با شمردن (تمرین دوگانه)☐☐☐☐☐☐☐
ایستادن روی یک پا☐☐☐☐☐☐☐
بالا رفتن از پله☐☐☐☐☐☐☐
پیاده‌روی تند☐☐☐☐☐☐☐

منابع

  1. Osborne JA, Botkin R, Colon-Semenza C, et al. Physical therapist management of Parkinson disease: a clinical practice guideline from the American Physical Therapy Association. Phys Ther. 2022;102(4):pzab302. https://doi.org/10.1093/ptj/pzab302
  2. Ebersbach G, Ebersbach A, Edler D, et al. Comparing exercise in Parkinson's disease—the Berlin LSVT BIG study. Mov Disord. 2010;25(12):1902-1908. https://doi.org/10.1002/mds.23212

به جامعه‌ی دکتر مکس بپیوند

ویدیوهای تمرین، تحقیقات تازه و راهنماهای رایگان، هر هفته.