در یک نگاه
- BPPV به خاطر جابهجا شدن کریستالهای کوچک گوش داخلیه.
- سرگیجه چند ثانیه تا یک دقیقه طول میکشه و با تغییر وضعیت سر شروع میشه.
- مانورهای جابهجایی (مثل اپلی) توسط متخصص بسیار مؤثرن.
سرگیجهی وضعیتی (BPPV) چیه؟
در گوش داخلی کریستالهای ریزی هست که گاهی از جای خودشون جدا میشن و وارد کانالهای تعادلی میشن. نتیجهاش سرگیجهی چرخشی کوتاه هنگام دراز کشیدن، چرخیدن در تخت یا نگاه به بالاست.
چه کسانی بیشتر درگیر میشن؟
شایعترین علت سرگیجه، بهخصوص بعد از ۵۰ سالگی.
علتها
پیری، ضربه به سر یا بدون علت مشخص.
نکتهی علمی: بیشتر عوامل خطر بالا با بیماری «ارتباط» دارن؛ این به این معنی نیست که حتماً «علت» قطعیاند.
علائم رایج
- سرگیجهی چرخشی کوتاه با تغییر وضعیت سر
- حالت تهوع
- عدم تعادل بعد از حمله
علائم هشدار: فوراً به پزشک مراجعه کن
- سرگیجه همراه با دوبینی، اختلال گفتار، ضعف یا بیحسی (احتمال سکته)
- سردرد ناگهانی و شدید
- کاهش شنوایی ناگهانی
درمانها و سطح شواهد
| درمان | سطح شواهد | توضیح |
|---|---|---|
| مانور جابهجایی کریستال (اپلی و…) | قوی | توسط متخصص آموزشدیده |
| توانبخشی دهلیزی | متوسط | برای عدم تعادل باقیمانده |
| داروهای سرگیجه | توصیهی روتین نمیشه |
سطح شواهد جمعبندی ما از رهنمودهای بالینی و مرورهای علمی منابع زیره، نه درجهبندی رسمی.
تمرینهای شروع
این تمرینها برای بیشتر افراد بیخطرن. اگه درد تیز داشتی، بیحسی یا سرگیجه گرفتی، متوقف کن. قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ معمولاً قابلقبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.

ایستادن پشت سر هم کنار پیشخوان
- کنار پیشخوان آشپزخونه بایست و یک دستت رو نزدیکش نگه دار.
- پاشنهی یک پا رو دقیقاً جلوی پنجهی پای دیگه بذار.
- ۱۰ تا ۳۰ ثانیه بمون.
- پاها رو عوض کن.
- عضلهی هدف
- سیستم تعادل، عضلات مچ و لگن
- هدف کاربردی
- کاهش خطر زمین خوردن
- مقدار
- ۳ تا ۵ بار، هر روز
- پیشرفت
- بدون تکیه، بعد ایستادن روی یک پا، بعد راه رفتن پشت سر هم
- اشتباهات رایج
- نگه داشتن نفس
- فاصله گرفتن از تکیهگاه خیلی زود
- احتیاط
- همیشه کنار تکیهگاه؛ اگه سابقهی زمین خوردن داری، یه نفر کنارت باشه.

برنامهی هفتهبههفته در ۳ سطح، با وسیلههای لازم و قانون پیشرفت.
دیدن برنامهاشتباهات رایج
- انجام مانور در خانه بدون تشخیص و همراه
- استراحت طولانی
سؤالهای رایج
خودم مانور رو انجام بدم؟
اول تشخیص قطعی و آموزش از متخصص. مانور اشتباه یا در حضور علائم هشدار میتونه خطرناک باشه.
منابع
- Bhattacharyya N, Gubbels SP, Schwartz SR, et al. Clinical practice guideline: benign paroxysmal positional vertigo (update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2017;156(3_suppl):S1-S47. https://doi.org/10.1177/0194599816689667
