در یک نگاه
- بیاختیاری استرسی ادرار در زنان میانسال شایعه و قابل درمانه.
- تمرین درست عضلات کف لگن، درمان خط اول با شواهد قویه.
- اثر تمرین بعد از حدود ۳ ماه تمرین منظم دیده میشه.
کف لگن بعد از یائسگی و نشت ادرار چیه؟
عضلات کف لگن مثل یک ننو زیر مثانه و رحم قرار دارن. بعد از زایمان، با یائسگی و با افزایش وزن ممکنه ضعیف بشن و هنگام سرفه، عطسه، خندیدن یا بلند کردن بار، ادرار نشت کنه.
چه کسانی بیشتر درگیر میشن؟
بیشتر در زنانی که زایمان طبیعی داشتن، بعد از یائسگی، در اضافهوزن و سرفهی مزمن.
علتها
ضعف یا هماهنگی ضعیف عضلات کف لگن و تغییرات بافتی بعد از یائسگی.
نکتهی علمی: بیشتر عوامل خطر بالا با بیماری «ارتباط» دارن؛ این به این معنی نیست که حتماً «علت» قطعیاند.
علائم رایج
- نشت ادرار هنگام سرفه، عطسه، خنده یا ورزش
- احساس سنگینی در لگن
- فوریت ادرار
علائم هشدار: فوراً به پزشک مراجعه کن
- خون در ادرار
- درد هنگام ادرار همراه با تب
- احساس برآمدگی در واژن
درمانها و سطح شواهد
| درمان | سطح شواهد | توضیح |
|---|---|---|
| تمرین عضلات کف لگن زیر نظر | قوی | حداقل ۳ ماه |
| کاهش وزن | متوسط | |
| آموزش مثانه (برای فوریت) | متوسط | |
| درمانهای دارویی یا جراحی | بعد از تمرین | با نظر متخصص زنان یا اورولوژی |
سطح شواهد جمعبندی ما از رهنمودهای بالینی و مرورهای علمی منابع زیره، نه درجهبندی رسمی.
تمرینهای شروع
این تمرینها برای بیشتر افراد بیخطرن. اگه درد تیز داشتی، بیحسی یا سرگیجه گرفتی، متوقف کن. قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ معمولاً قابلقبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.

تمرین عضلات کف لگن
- به پشت دراز بکش یا صاف بشین، شکم و باسن شل.
- عضلاتی رو که برای نگه داشتن ادرار و باد شکم به کار میبری، به داخل و بالا جمع کن.
- ۵ تا ۸ ثانیه نگه دار، نفس بکش.
- کامل رها کن و ۱۰ ثانیه استراحت کن.
- عضلهی هدف
- عضلات کف لگن
- هدف کاربردی
- کمتر شدن نشت ادرار هنگام سرفه، عطسه یا بلند شدن
- مقدار
- ۸ تا ۱۲ انقباض، ۳ بار در روز، حداقل ۳ ماه
- پیشرفت
- نگه داشتن تا ۱۰ ثانیه، بعد انجام در حالت ایستاده، بعد «سفت کن قبل از سرفه»
- اشتباهات رایج
- سفت کردن شکم، باسن یا ران به جای کف لگن
- حبس کردن نفس
- تمرین هنگام ادرار کردن (توصیه نمیشه)
- احتیاط
- اگه مطمئن نیستی درست انجامش میدی، فیزیوتراپیست سلامت لگن میتونه بررسی کنه.

پل باسن
- به پشت دراز بکش، زانوها خم و کف پاها روی زمین به اندازهی عرض لگن.
- شکم رو کمی سفت کن.
- باسن رو بالا بیار تا شونه، لگن و زانو در یک خط باشن.
- ۳ ثانیه نگه دار و آروم پایین بیا.
- عضلهی هدف
- سرینی بزرگ، همسترینگ
- هدف کاربردی
- لگن قویتر، فشار کمتر روی کمر و زانو
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار
- پیشرفت
- نگه داشتن ۱۰ ثانیهای، بعد پل با یک پا
- اشتباهات رایج
- قوس زیاد کمر به جای بالا آوردن باسن
- فشار آوردن روی گردن
- احتیاط
- اگه دراز کشیدن به پشت برات سخته یا سرگیجه داری، کنار تخت و با کمک انجامش بده.

پیادهروی تند
- با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
- سرعت رو برسون به جایی که میتونی حرف بزنی ولی نمیتونی آواز بخونی.
- دستها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبهرو.
- ۵ دقیقه آرام سرد کن.
- عضلهی هدف
- قلب و عروق، عضلات پا
- هدف کاربردی
- انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
- مقدار
- هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
- پیشرفت
- هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از غذا برای قند خون مفیده
- اشتباهات رایج
- شروع خیلی تند و خسته شدن
- کفش نامناسب
- احتیاط
- درد قفسهی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
اشتباهات رایج
- تمرین با سفت کردن شکم و باسن
- توقف قبل از ۳ ماه
- خجالت و مراجعه نکردن
سؤالهای رایج
این طبیعیِ سن نیست؟
شایعه، ولی «طبیعی» نیست و درمان مؤثر داره.
آقایون هم این تمرین رو لازم دارن؟
بله؛ مثلاً بعد از جراحی پروستات. بخش سلامت آقایان رو ببین.
منابع
- Dumoulin C, Cacciari LP, Hay-Smith EJC. Pelvic floor muscle training versus no treatment, or inactive control treatments, for urinary incontinence in women. Cochrane Database Syst Rev. 2018;10:CD005654. https://doi.org/10.1002/14651858.CD005654.pub4

