در یک نگاه
- خشکی صبحگاهی طولانیتر از یک ساعت در چند مفصل، نشونهی مهمیه.
- درمان دارویی زودهنگام توسط روماتولوژیست حیاتیه.
- فعالیت بدنی منظم در رهنمودهای EULAR توصیه شده و ایمنه.
آرتریت روماتوئید و ورزش چیه؟
بیماری خودایمنی که پوشش مفاصل رو ملتهب میکنه؛ معمولاً مفاصل کوچک دست و پا رو بهصورت قرینه درگیر میکنه.
چه کسانی بیشتر درگیر میشن؟
بیشتر زنان ۳۰ تا ۶۰ ساله.
علتها
خودایمنی؛ ژنتیک و سیگار عوامل خطرن.
نکتهی علمی: بیشتر عوامل خطر بالا با بیماری «ارتباط» دارن؛ این به این معنی نیست که حتماً «علت» قطعیاند.
علائم رایج
- تورم و درد مفاصل کوچک دست و پا در دو طرف
- خشکی صبحگاهی طولانی
- خستگی
علائم هشدار: فوراً به پزشک مراجعه کن
- تورم ناگهانی و شدید یک مفصل با تب
- درد گردن با بیحسی دستها (در بیماری طولانیمدت)
درمانها و سطح شواهد
| درمان | سطح شواهد | توضیح |
|---|---|---|
| داروهای ضدروماتیسم (DMARD) | قوی | تصمیم روماتولوژیست |
| فعالیت بدنی منظم (هوازی + قدرتی) | قوی | |
| حفاظت مفصل و آتل | متوسط |
سطح شواهد جمعبندی ما از رهنمودهای بالینی و مرورهای علمی منابع زیره، نه درجهبندی رسمی.
تمرینهای شروع
این تمرینها برای بیشتر افراد بیخطرن. اگه درد تیز داشتی، بیحسی یا سرگیجه گرفتی، متوقف کن. قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ معمولاً قابلقبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.

فشار دادن حوله
- ساعدها رو روی میز بذار.
- حولهی لولهشده رو محکم اما بدون درد فشار بده.
- ۵ ثانیه نگه دار.
- رها کن.
- عضلهی هدف
- عضلات ساعد و دست
- هدف کاربردی
- قدرت پنجه برای باز کردن در شیشه و حمل خرید
- مقدار
- ۱۰ تکرار، ۲ ست
- پیشرفت
- حولهی سفتتر یا توپ نرم
- اشتباهات رایج
- خم کردن مچ
- فشار بیش از حد در آرتروز دست
- احتیاط
- در آرتروز شست یا التهاب حاد، فشار سبکتر.

پیادهروی تند
- با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
- سرعت رو برسون به جایی که میتونی حرف بزنی ولی نمیتونی آواز بخونی.
- دستها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبهرو.
- ۵ دقیقه آرام سرد کن.
- عضلهی هدف
- قلب و عروق، عضلات پا
- هدف کاربردی
- انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
- مقدار
- هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
- پیشرفت
- هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از غذا برای قند خون مفیده
- اشتباهات رایج
- شروع خیلی تند و خسته شدن
- کفش نامناسب
- احتیاط
- درد قفسهی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.

بلند شدن از صندلی
- صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
- لبهی صندلی بشین، پاها به اندازهی عرض لگن و صاف روی زمین.
- دستها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دستهی صندلی کمک بگیر).
- کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
- آروم و کنترلشده، در ۳ ثانیه بشین.
- عضلهی هدف
- چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
- هدف کاربردی
- راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفتهای ۲ تا ۳ روز
- پیشرفت
- صندلی کوتاهتر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
- اشتباهات رایج
- زانوها به داخل جمع میشن؛ زانو باید همجهت انگشت دوم پا باشه
- با شتاب و ضربه میشینی
- نفس رو حبس میکنی
- احتیاط
- اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهستهتر.

پارو زدن با کش
- صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
- دو سر کش رو بگیر، دستها جلو.
- آرنجها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتفها رو به هم نزدیک کن.
- آروم برگرد.
- عضلهی هدف
- عضلات پشت و بین کتف
- هدف کاربردی
- پوسچر صافتر و قدرت کشیدن
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
- پیشرفت
- وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفتتر (مثلاً از زرد به قرمز)
- اشتباهات رایج
- بالا دادن شونهها
- عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
- احتیاط
- کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.
اشتباهات رایج
- کنار گذاشتن ورزش
- تأخیر در مراجعه به روماتولوژیست
منابع
- Rausch Osthoff AK, Niedermann K, Braun J, et al. 2018 EULAR recommendations for physical activity in people with inflammatory arthritis and osteoarthritis. Ann Rheum Dis. 2018;77(9):1251-1260.