در یک نگاه
- شایعترین علت درد شانه در میانسالی.
- تمرین تقویتی پیشرونده درمان اصلیه.
- پارگیهای دژنراتیو در عکس، در افراد بیدرد هم شایعاند.
درد روتاتور کاف و گیرافتادگی شانه چیه؟
روتاتور کاف چهار عضلهی کوچکه که سر استخوان بازو رو در مفصل شانه نگه میدارن. با افزایش سن، تاندونهاشون ممکنه حساس، ضعیف یا دچار پارگی تدریجی بشن.
چه کسانی بیشتر درگیر میشن؟
بالای ۴۰ تا ۵۰ سال، کارهای بالای سر، و افراد کمتحرک.
علتها
تغییرات تدریجی تاندون همراه با بار نامتناسب.
نکتهی علمی: بیشتر عوامل خطر بالا با بیماری «ارتباط» دارن؛ این به این معنی نیست که حتماً «علت» قطعیاند.
علائم رایج
- درد قسمت بیرونی بازو هنگام بالا بردن دست
- درد شبانه هنگام خوابیدن روی همون سمت
- ضعف بالا بردن دست
علائم هشدار: فوراً به پزشک مراجعه کن
- ناتوانی ناگهانی در بالا بردن دست بعد از زمین خوردن (احتمال پارگی حاد)
- درد شانه با تنگی نفس یا درد قفسهی سینه
- تب و قرمزی
درمانها و سطح شواهد
| درمان | سطح شواهد | توضیح |
|---|---|---|
| تمرین تقویتی شانه و کتف | قوی | ۱۲ هفته |
| آموزش و اصلاح فعالیت | متوسط | |
| تزریق کورتون | کوتاهمدت | |
| جراحی رفع فشار (دکامپرشن) | در کارآزماییها برتر از درمان غیرجراحی نبوده | |
| ترمیم پارگی حاد | در موارد خاص |
سطح شواهد جمعبندی ما از رهنمودهای بالینی و مرورهای علمی منابع زیره، نه درجهبندی رسمی.
تمرینهای شروع
این تمرینها برای بیشتر افراد بیخطرن. اگه درد تیز داشتی، بیحسی یا سرگیجه گرفتی، متوقف کن. قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ معمولاً قابلقبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.

چرخش شانه به بیرون با کش
- بایست، آرنجها ۹۰ درجه خم و چسبیده به بدن.
- کش رو با دو دست بگیر.
- ساعدها رو به بیرون باز کن، آرنجها کنار بدن بمونن.
- آروم برگرد.
- عضلهی هدف
- روتاتور کاف (عضلات چرخانندهی شانه)
- هدف کاربردی
- شانهی قویتر و بالا بردن راحتتر دست
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۱۲ تا ۱۵ تکرار
- پیشرفت
- کش سفتتر
- اشتباهات رایج
- جدا شدن آرنج از بدن

پارو زدن با کش
- صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
- دو سر کش رو بگیر، دستها جلو.
- آرنجها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتفها رو به هم نزدیک کن.
- آروم برگرد.
- عضلهی هدف
- عضلات پشت و بین کتف
- هدف کاربردی
- پوسچر صافتر و قدرت کشیدن
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
- پیشرفت
- وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفتتر (مثلاً از زرد به قرمز)
- اشتباهات رایج
- بالا دادن شونهها
- عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
- احتیاط
- کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.

بالا رفتن انگشتها روی دیوار
- رو به دیوار یا کنارش بایست.
- انگشتها رو روی دیوار بذار و آروم مثل راه رفتن بالا ببر.
- تا جایی که کشش راحت حس میکنی برو، ۵ تا ۱۰ ثانیه بمون.
- آروم پایین بیا.
- عضلهی هدف
- دامنهی حرکتی شانه
- هدف کاربردی
- بالا بردن راحتتر دست برای شونه کردن مو و برداشتن از کابینت
- مقدار
- ۱۰ تکرار، ۲ تا ۳ بار در روز
- پیشرفت
- هر هفته کمی بالاتر؛ علامت بزن تا پیشرفتت رو ببینی
- اشتباهات رایج
- بالا دادن شونه سمت گوش
- کج شدن بدن برای جبران
- احتیاط
- در فاز دردناک شانهی منجمد، فقط تا مرز درد قابلتحمل. کشش تیز و شدید کمکی نمیکنه.

شنا روی دیوار
- رو به دیوار، یک قدم بلند فاصله بایست.
- دستها همارتفاع شونه و کمی بازتر از عرض شونه روی دیوار.
- بدن از سر تا پاشنه صاف؛ آرنجها با زاویهی حدود ۴۵ درجه از بدن خم بشن.
- سینه رو به دیوار نزدیک کن و برگرد.
- عضلهی هدف
- سینه، سهسر بازو، عضلات کتف
- هدف کاربردی
- قدرت دستها برای بلند شدن و هل دادن
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۵ تکرار
- پیشرفت
- دورتر ایستادن، بعد شنا روی لبهی میز محکم
- اشتباهات رایج
- افتادن لگن و قوس کمر
- بالا اومدن شونهها سمت گوش
- احتیاط
- درد شونه هنگام حرکت؟ دامنه رو کمتر کن.

پرس سرشانه با دمبل (نشسته)
- صاف روی صندلی بشین.
- دمبلها همارتفاع شونه.
- بالای سر ببر بدون قفل کردن آرنج.
- آروم پایین بیار.
- عضلهی هدف
- عضلات شانه و پشت بازو
- هدف کاربردی
- بالا گذاشتن اجسام در کابینت
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار
- پیشرفت
- وزن بیشتر بهتدریج
- اشتباهات رایج
- قوس دادن کمر
- احتیاط
- در درد یا گیرافتادگی شانه، دامنه رو تا جایی که درد نداره محدود کن.
اشتباهات رایج
- استراحت کامل شانه
- کار مداوم بالای سر در دورهی درد
سؤالهای رایج
MRI نشون داده پارگی دارم؛ باید جراحی کنم؟
نه لزوماً. خیلی از پارگیهای تدریجی با تمرین به خوبی کنترل میشن. تصمیمش با ارتوپده.
منابع
- Diercks R, Bron C, Dorrestijn O, et al. Guideline for diagnosis and treatment of subacromial pain syndrome. Acta Orthop. 2014;85(3):314-322.
