کلینیک آنلاین فیزیوتراپی · سلامت بعد از ۵۰ · به زبان فارسیاینستاگرامتلگرامیوتیوبEnglish
برنامه‌ی خانگی ۳ سطحی

برنامه‌ی استخوان قوی (پوکی استخوان)

برنامه‌ی ایمن برای پوکی استخوان و استئوپنی: تمرین مقاومتی پیشرونده، تعادل روزانه و آموزش حرکت درست. خم شدن کامل به جلو با کمر گرد و چرخش شدید تنه حذف شده. سطح ۳ فقط با تأیید پزشک یا فیزیوتراپیست.

برنامه‌ی استخوان قوی (پوکی استخوان)

قبل از شروع

  • اول پرسش‌نامه‌ی آمادگی ورزش رو پر کن؛ اگه به سؤالی «بله» گفتی، با پزشک مشورت کن.
  • قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ قابل‌قبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.
  • درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا درد تیز یعنی توقف فوری.
  • تمرین‌های تعادلی رو همیشه کنار تکیه‌گاه و ترجیحاً با یک همراه انجام بده.

وسیله‌های لازم

  • صندلی محکم
  • دمبل ۱ تا ۵ کیلو
  • کش مقاومتی
  • پیشخوان

راهنمای خرید تجهیزات ←

سطح خودت رو پیدا کن

اگه مطمئن نیستی، اول تست‌های مرتبط رو انجام بده؛ نتیجه‌ی تست بهت می‌گه از کدوم سطح شروع کنی. اگه شک داری، از سطح ۱ شروع کن.

سطح ۱: پایه‌ی ایمن

برای چه کسی: پوکی استخوان با سابقه‌ی شکستگی، یا تازه‌کارهفته‌ی ۱ تا ۶۲ تا ۳ روز در هفته + تعادل هر روز
تمرینمقداروسیله
بلند شدن از صندلی۸ تکرار × ۲صندلی محکم
پارو زدن با کش۱۰ تکرار × ۲کش مقاومتی
باز کردن قفسه‌ی سینه روی صندلی۸ تکرارصندلی با پشتی
لولای لگن (برداشتن درست اجسام)۸ تکرار × ۲ بدون وزنهیه کیسه‌ی سبک
ایستادن پشت سر هم کنار پیشخوان۱۰ تا ۲۰ ثانیه × ۳پیشخوان یا میز محکم
کی برم سطح بعد؟ وقتی حرکت لولای لگن رو بدون گرد کردن کمر یاد گرفتی.
نحوه‌ی انجام هر تمرین (با عکس)
تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین پارو زدن با کش

پارو زدن با کش

پشت و شانهسطح: آسانکش مقاومتی
  1. صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
  2. دو سر کش رو بگیر، دست‌ها جلو.
  3. آرنج‌ها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتف‌ها رو به هم نزدیک کن.
  4. آروم برگرد.
عضله‌ی هدف
عضلات پشت و بین کتف
هدف کاربردی
پوسچر صاف‌تر و قدرت کشیدن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفت‌تر (مثلاً از زرد به قرمز)
اشتباهات رایج
  • بالا دادن شونه‌ها
  • عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
احتیاط
کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.
تمرین باز کردن قفسه‌ی سینه روی صندلی

باز کردن قفسه‌ی سینه روی صندلی

پشت و پوسچرسطح: آسانصندلی با پشتی
  1. روی صندلی با پشتی محکم بشین.
  2. دست‌ها پشت سر، آرنج‌ها باز.
  3. آروم بالاتنه رو روی لبه‌ی پشتی به عقب باز کن.
  4. برگرد.
عضله‌ی هدف
ستون فقرات سینه‌ای
هدف کاربردی
کم کردن قوز و بهتر شدن نفس کشیدن
مقدار
۸ تا ۱۰ تکرار
پیشرفت
اشتباهات رایج
  • خم کردن گردن به عقب
تمرین لولای لگن (برداشتن درست اجسام)

لولای لگن (برداشتن درست اجسام)

کمر و استخوانسطح: متوسطیه کیسه‌ی سبک
  1. کیسه رو نزدیک پاهات بذار، پاها کمی بازتر از عرض لگن.
  2. باسن رو به عقب بفرست و زانوها رو خم کن؛ کمر صاف بمونه.
  3. کیسه رو بگیر و نزدیک بدنت نگه دار.
  4. با فشار پاشنه‌ها بایست.
عضله‌ی هدف
باسن، همسترینگ، عضلات راست‌کننده‌ی ستون
هدف کاربردی
بلند کردن ایمن اجسام بدون خم کردن کمر
مقدار
۲ ست ۸ تا ۱۰ تکرار با وزن کم
پیشرفت
کم‌کم وزن بیشتر؛ با یادگیری درست، به زندگی روزمره ببرش
اشتباهات رایج
  • کمر گرد هنگام خم شدن
  • دور نگه داشتن بار از بدن
  • چرخیدن هنگام بلند کردن
احتیاط
در پوکی استخوان، خم شدن با کمر گرد و چرخش همزمان رو حذف کن.
تمرین ایستادن پشت سر هم کنار پیشخوان

ایستادن پشت سر هم کنار پیشخوان

تعادلسطح: متوسطپیشخوان یا میز محکم
  1. کنار پیشخوان آشپزخونه بایست و یک دستت رو نزدیکش نگه دار.
  2. پاشنه‌ی یک پا رو دقیقاً جلوی پنجه‌ی پای دیگه بذار.
  3. ۱۰ تا ۳۰ ثانیه بمون.
  4. پاها رو عوض کن.
عضله‌ی هدف
سیستم تعادل، عضلات مچ و لگن
هدف کاربردی
کاهش خطر زمین خوردن
مقدار
۳ تا ۵ بار، هر روز
پیشرفت
بدون تکیه، بعد ایستادن روی یک پا، بعد راه رفتن پشت سر هم
اشتباهات رایج
  • نگه داشتن نفس
  • فاصله گرفتن از تکیه‌گاه خیلی زود
احتیاط
همیشه کنار تکیه‌گاه؛ اگه سابقه‌ی زمین خوردن داری، یه نفر کنارت باشه.
جدول هفتگی قابل چاپ
تمرینشیدسچپج
بلند شدن از صندلی☐☐☐☐☐☐☐
پارو زدن با کش☐☐☐☐☐☐☐
باز کردن قفسه‌ی سینه روی صندلی☐☐☐☐☐☐☐
لولای لگن (برداشتن درست اجسام)☐☐☐☐☐☐☐
ایستادن پشت سر هم کنار پیشخوان☐☐☐☐☐☐☐

سطح ۲: مقاومتی پیشرونده

برای چه کسی: بدون شکستگی اخیرهفته‌ی ۷ تا ۱۶۲ تا ۳ روز در هفته
تمرینمقداروسیله
بلند شدن از صندلی۱۰ تکرار × ۳ با دمبلصندلی محکم
لولای لگن (برداشتن درست اجسام)۱۰ تکرار × ۳ با کیسهیه کیسه‌ی سبک
پارو زدن با کش۱۲ تکرار × ۳کش مقاومتی
پرس سرشانه با دمبل (نشسته)۱۰ تکرار × ۲دمبل سبک
بالا رفتن از پله۸ تکرار × ۲یک پله با نرده
ایستادن روی یک پا۲۰ ثانیه × ۳پیشخوان
کی برم سطح بعد؟ وقتی ۳ ست با وزنه‌ی متوسط راحت شد.
نحوه‌ی انجام هر تمرین (با عکس)
تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین لولای لگن (برداشتن درست اجسام)

لولای لگن (برداشتن درست اجسام)

کمر و استخوانسطح: متوسطیه کیسه‌ی سبک
  1. کیسه رو نزدیک پاهات بذار، پاها کمی بازتر از عرض لگن.
  2. باسن رو به عقب بفرست و زانوها رو خم کن؛ کمر صاف بمونه.
  3. کیسه رو بگیر و نزدیک بدنت نگه دار.
  4. با فشار پاشنه‌ها بایست.
عضله‌ی هدف
باسن، همسترینگ، عضلات راست‌کننده‌ی ستون
هدف کاربردی
بلند کردن ایمن اجسام بدون خم کردن کمر
مقدار
۲ ست ۸ تا ۱۰ تکرار با وزن کم
پیشرفت
کم‌کم وزن بیشتر؛ با یادگیری درست، به زندگی روزمره ببرش
اشتباهات رایج
  • کمر گرد هنگام خم شدن
  • دور نگه داشتن بار از بدن
  • چرخیدن هنگام بلند کردن
احتیاط
در پوکی استخوان، خم شدن با کمر گرد و چرخش همزمان رو حذف کن.
تمرین پارو زدن با کش

پارو زدن با کش

پشت و شانهسطح: آسانکش مقاومتی
  1. صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
  2. دو سر کش رو بگیر، دست‌ها جلو.
  3. آرنج‌ها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتف‌ها رو به هم نزدیک کن.
  4. آروم برگرد.
عضله‌ی هدف
عضلات پشت و بین کتف
هدف کاربردی
پوسچر صاف‌تر و قدرت کشیدن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفت‌تر (مثلاً از زرد به قرمز)
اشتباهات رایج
  • بالا دادن شونه‌ها
  • عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
احتیاط
کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.
تمرین پرس سرشانه با دمبل (نشسته)

پرس سرشانه با دمبل (نشسته)

شانه و بالاتنهسطح: متوسطدمبل سبک
  1. صاف روی صندلی بشین.
  2. دمبل‌ها هم‌ارتفاع شونه.
  3. بالای سر ببر بدون قفل کردن آرنج.
  4. آروم پایین بیار.
عضله‌ی هدف
عضلات شانه و پشت بازو
هدف کاربردی
بالا گذاشتن اجسام در کابینت
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار
پیشرفت
وزن بیشتر به‌تدریج
اشتباهات رایج
  • قوس دادن کمر
احتیاط
در درد یا گیرافتادگی شانه، دامنه رو تا جایی که درد نداره محدود کن.
تمرین بالا رفتن از پله

بالا رفتن از پله

زانو و لگنسطح: متوسطیک پله با نرده
  1. رو به پله‌ی اول بایست و نرده رو بگیر.
  2. یک پا رو کامل روی پله بذار.
  3. با فشار همون پا بالا برو و پای دیگه رو کنارش بذار.
  4. آروم برگرد پایین.
عضله‌ی هدف
چهارسر، سرینی
هدف کاربردی
پله رفتن راحت و ایمن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۰ تکرار هر پا
پیشرفت
پله‌ی بلندتر، بعد بدون دست
اشتباهات رایج
  • هل دادن با پای پایینی
  • زانوی جمع‌شده به داخل
احتیاط
همیشه نرده رو بگیر.
تمرین ایستادن روی یک پا

ایستادن روی یک پا

تعادلسطح: متوسطپیشخوان
  1. کنار پیشخوان بایست، دستت روش.
  2. یک پا رو کمی از زمین بلند کن.
  3. ۱۰ تا ۳۰ ثانیه بمون. پاها رو عوض کن.
عضله‌ی هدف
تعادل، عضلات مچ و لگن
هدف کاربردی
کاهش خطر زمین خوردن
مقدار
۳ بار هر پا
پیشرفت
یک انگشت روی پیشخوان، بعد بدون دست
اشتباهات رایج
  • قفل کردن زانو
احتیاط
همیشه کنار تکیه‌گاه.
جدول هفتگی قابل چاپ
تمرینشیدسچپج
بلند شدن از صندلی☐☐☐☐☐☐☐
لولای لگن (برداشتن درست اجسام)☐☐☐☐☐☐☐
پارو زدن با کش☐☐☐☐☐☐☐
پرس سرشانه با دمبل (نشسته)☐☐☐☐☐☐☐
بالا رفتن از پله☐☐☐☐☐☐☐
ایستادن روی یک پا☐☐☐☐☐☐☐

سطح ۳: قدرت بیشتر (با تأیید متخصص)

برای چه کسی: فقط با نظر پزشک یا فیزیوتراپیستبعد از هفته‌ی ۱۶۲ روز در هفته
تمرینمقداروسیله
بلند شدن از صندلی۸ تکرار × ۳ با وزنه‌ی سنگین‌ترصندلی محکم
راه رفتن با دو کیسه (حمل بار)۴ دوردو کیسه یا دمبل
بالا رفتن از پله۱۰ تکرار × ۳یک پله با نرده
بلند شدن روی پنجه۲۰ تکرار × ۲پشتی صندلی یا پیشخوان
کی برم سطح بعد؟ ادامه بده؛ تراکم استخوان رو طبق نظر پزشک پیگیری کن.
نحوه‌ی انجام هر تمرین (با عکس)
تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین راه رفتن با دو کیسه (حمل بار)

راه رفتن با دو کیسه (حمل بار)

کل بدنسطح: متوسطدو کیسه یا دمبل
  1. در هر دست یک کیسه‌ی هم‌وزن بگیر.
  2. صاف بایست، شونه‌ها پایین.
  3. ۱۰ تا ۲۰ متر آروم راه برو.
عضله‌ی هدف
قدرت پنجه، تنه، پاها
هدف کاربردی
حمل خرید بدون خستگی
مقدار
۳ تا ۴ دور
پیشرفت
وزن بیشتر یا مسافت بیشتر
اشتباهات رایج
  • خم شدن به یک طرف
تمرین بالا رفتن از پله

بالا رفتن از پله

زانو و لگنسطح: متوسطیک پله با نرده
  1. رو به پله‌ی اول بایست و نرده رو بگیر.
  2. یک پا رو کامل روی پله بذار.
  3. با فشار همون پا بالا برو و پای دیگه رو کنارش بذار.
  4. آروم برگرد پایین.
عضله‌ی هدف
چهارسر، سرینی
هدف کاربردی
پله رفتن راحت و ایمن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۰ تکرار هر پا
پیشرفت
پله‌ی بلندتر، بعد بدون دست
اشتباهات رایج
  • هل دادن با پای پایینی
  • زانوی جمع‌شده به داخل
احتیاط
همیشه نرده رو بگیر.
تمرین بلند شدن روی پنجه

بلند شدن روی پنجه

مچ پا و تعادلسطح: آسانپشتی صندلی یا پیشخوان
  1. پشت صندلی بایست و اون رو بگیر.
  2. آروم روی پنجه بلند شو.
  3. ۲ ثانیه بمون، آروم پایین بیا.
عضله‌ی هدف
عضله‌ی ساق
هدف کاربردی
قدرت هل دادن هنگام راه رفتن، تعادل
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
با یک پا، بعد با دمبل
اشتباهات رایج
  • تکیه‌ی زیاد به دست
  • پایین اومدن سریع
جدول هفتگی قابل چاپ
تمرینشیدسچپج
بلند شدن از صندلی☐☐☐☐☐☐☐
راه رفتن با دو کیسه (حمل بار)☐☐☐☐☐☐☐
بالا رفتن از پله☐☐☐☐☐☐☐
بلند شدن روی پنجه☐☐☐☐☐☐☐

منابع

  1. Giangregorio LM, Papaioannou A, MacIntyre NJ, et al. Too Fit To Fracture: exercise recommendations for individuals with osteoporosis or osteoporotic vertebral fracture. Osteoporos Int. 2014;25(5):1361-1372. https://doi.org/10.1007/s00198-014-2616-6
  2. Watson SL, Weeks BK, Weis LJ, et al. High-intensity resistance and impact training improves bone mineral density and physical function in postmenopausal women with osteopenia and osteoporosis: the LIFTMOR randomized controlled trial. J Bone Miner Res. 2018;33(2):211-220. https://doi.org/10.1002/jbmr.3284

به جامعه‌ی دکتر مکس بپیوند

ویدیوهای تمرین، تحقیقات تازه و راهنماهای رایگان، هر هفته.