قبل از شروع اول پرسشنامهی آمادگی ورزش رو پر کن؛ اگه به سؤالی «بله» گفتی، با پزشک مشورت کن. قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ قابلقبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده. درد قفسهی سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا درد تیز یعنی توقف فوری. تمرینهای تعادلی رو همیشه کنار تکیهگاه و ترجیحاً با یک همراه انجام بده.
وسیلههای لازم صندلی محکم کش مقاومتی زرد یا قرمز وزنهی مچ نیم تا ۲ کیلو (از سطح ۲) یک پله با نرده (از سطح ۲) راهنمای خرید تجهیزات ←
سطح خودت رو پیدا کن اگه مطمئن نیستی، اول تستهای مرتبط رو انجام بده؛ نتیجهی تست بهت میگه از کدوم سطح شروع کنی. اگه شک داری، از سطح ۱ شروع کن.
سطح ۱: شروع آرام
برای چه کسی: درد زیاد، زانوی تازه دردناک، تست صندلی زیر حد معمول، یا TUG بیشتر از ۱۲ ثانیه هفتهی ۱ تا ۴ هر روز یک دور کوتاه، یا ۳ روز در هفته کامل
کی برم سطح بعد؟ وقتی ۲ ست کامل رو با درد کمتر از ۳ از ۱۰ انجام دادی و درد تا فردا صبح برگشت.
نحوهی انجام هر تمرین (با عکس)
سفت کردن ران (ایزومتریک) زانو سطح: خیلی آسان بدون وسیله
روی تخت یا زمین بشین، پا صاف و یک حولهی لولهشده زیر زانو. زانو رو به حوله فشار بده و ران رو سفت کن. ۵ ثانیه نگه دار، رها کن.
عضلهی هدف چهارسر ران هدف کاربردی فعال کردن عضلهی ران وقتی زانو دردناک یا متورمه مقدار ۱۰ تکرار، ۲ تا ۳ بار در روز پیشرفت بعد از چند روز، صاف کردن زانو در حالت نشسته اشتباهات رایج
صاف کردن زانو در حالت نشسته زانو سطح: آسان صندلی (کش یا وزنهی مچ اختیاری)
صاف روی صندلی بشین و لبهی صندلی رو بگیر. یک پا رو آروم بالا بیار تا زانو صاف بشه؛ مچ پا رو به سمت خودت بکش. ۳ ثانیه نگه دار و ران رو سفت کن. در ۳ ثانیه پایین بیار. بعد پای دیگه.
عضلهی هدف چهارسر ران هدف کاربردی قدرت زانو برای راه رفتن و پله مقدار ۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار هر پا پیشرفت وزنهی مچ نیم تا ۲ کیلو، یا کش دور مچ و پایهی صندلی اشتباهات رایج پرت کردن پا به جای حرکت کنترلشده خم شدن به عقب و قوز کردن احتیاط درد خفیف (تا ۳ از ۱۰) که تا فردا صبح برمیگرده به حالت قبل، معمولاً قابل قبوله. درد تیز یعنی توقف.
بالا بردن پای صاف زانو و لگن سطح: آسان تشک
به پشت دراز بکش؛ یک زانو خم، پای دیگه صاف. ران پای صاف رو سفت کن و مچ رو به سمت خودت بکش. پا رو تا ارتفاع زانوی خم بالا ببر، ۲ ثانیه نگه دار، آروم پایین بیار.
عضلهی هدف چهارسر ران، خمکنندهی لگن هدف کاربردی قدرت ران بدون فشار به مفصل زانو مقدار ۲ تا ۳ ست ۱۰ تکرار هر پا پیشرفت وزنهی مچ نیم تا ۱ کیلو اشتباهات رایج قوس دادن کمر افتادن زانو موقع بالا بردن
بلند شدن از صندلی زانو و لگن سطح: آسان صندلی محکم
صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره. لبهی صندلی بشین، پاها به اندازهی عرض لگن و صاف روی زمین. دستها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دستهی صندلی کمک بگیر). کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست. آروم و کنترلشده، در ۳ ثانیه بشین.
عضلهی هدف چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ) هدف کاربردی راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین مقدار ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفتهای ۲ تا ۳ روز پیشرفت صندلی کوتاهتر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه اشتباهات رایج زانوها به داخل جمع میشن؛ زانو باید همجهت انگشت دوم پا باشه با شتاب و ضربه میشینی نفس رو حبس میکنی احتیاط اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهستهتر.
پیادهروی تند قلب، قند و انرژی سطح: آسان کفش راحت
با ۵ دقیقه آرام گرم کن. سرعت رو برسون به جایی که میتونی حرف بزنی ولی نمیتونی آواز بخونی. دستها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبهرو. ۵ دقیقه آرام سرد کن.
عضلهی هدف قلب و عروق، عضلات پا هدف کاربردی انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد مقدار هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره پیشرفت هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از غذا برای قند خون مفیده اشتباهات رایج شروع خیلی تند و خسته شدن کفش نامناسب احتیاط درد قفسهی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
جدول هفتگی قابل چاپ تمرین ش ی د س چ پ ج سفت کردن ران (ایزومتریک) ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ صاف کردن زانو در حالت نشسته ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ بالا بردن پای صاف ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ بلند شدن از صندلی ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ پیادهروی تند ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐
چاپ سطح ۲: تقویت
برای چه کسی: درد متوسط یا خفیف؛ بلند شدن از صندلی با کمی کمک دست هفتهی ۵ تا ۸ ۳ روز در هفته (یک روز در میان)
کی برم سطح بعد؟ وقتی ۳ ست بلند شدن از صندلی بدون دست و بدون درد بیشتر انجام شد.
نحوهی انجام هر تمرین (با عکس)
بلند شدن از صندلی زانو و لگن سطح: آسان صندلی محکم
صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره. لبهی صندلی بشین، پاها به اندازهی عرض لگن و صاف روی زمین. دستها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دستهی صندلی کمک بگیر). کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست. آروم و کنترلشده، در ۳ ثانیه بشین.
عضلهی هدف چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ) هدف کاربردی راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین مقدار ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفتهای ۲ تا ۳ روز پیشرفت صندلی کوتاهتر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه اشتباهات رایج زانوها به داخل جمع میشن؛ زانو باید همجهت انگشت دوم پا باشه با شتاب و ضربه میشینی نفس رو حبس میکنی احتیاط اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهستهتر.
صاف کردن زانو در حالت نشسته زانو سطح: آسان صندلی (کش یا وزنهی مچ اختیاری)
صاف روی صندلی بشین و لبهی صندلی رو بگیر. یک پا رو آروم بالا بیار تا زانو صاف بشه؛ مچ پا رو به سمت خودت بکش. ۳ ثانیه نگه دار و ران رو سفت کن. در ۳ ثانیه پایین بیار. بعد پای دیگه.
عضلهی هدف چهارسر ران هدف کاربردی قدرت زانو برای راه رفتن و پله مقدار ۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار هر پا پیشرفت وزنهی مچ نیم تا ۲ کیلو، یا کش دور مچ و پایهی صندلی اشتباهات رایج پرت کردن پا به جای حرکت کنترلشده خم شدن به عقب و قوز کردن احتیاط درد خفیف (تا ۳ از ۱۰) که تا فردا صبح برمیگرده به حالت قبل، معمولاً قابل قبوله. درد تیز یعنی توقف.
پل باسن لگن و کمر سطح: آسان تشک
به پشت دراز بکش، زانوها خم و کف پاها روی زمین به اندازهی عرض لگن. شکم رو کمی سفت کن. باسن رو بالا بیار تا شونه، لگن و زانو در یک خط باشن. ۳ ثانیه نگه دار و آروم پایین بیا.
عضلهی هدف سرینی بزرگ، همسترینگ هدف کاربردی لگن قویتر، فشار کمتر روی کمر و زانو مقدار ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار پیشرفت نگه داشتن ۱۰ ثانیهای، بعد پل با یک پا اشتباهات رایج قوس زیاد کمر به جای بالا آوردن باسن فشار آوردن روی گردن احتیاط اگه دراز کشیدن به پشت برات سخته یا سرگیجه داری، کنار تخت و با کمک انجامش بده.
باز کردن پا به پهلو (ایستاده) لگن سطح: آسان پشتی صندلی
پشت صندلی بایست، تنه صاف. یک پا رو صاف به پهلو باز کن، پنجه رو به جلو. آروم برگردون.
عضلهی هدف سرینی میانی هدف کاربردی ثبات لگن و تعادل هنگام راه رفتن مقدار ۲ ست ۱۰ تکرار هر پا پیشرفت کش دور مچها، بعد بدون تکیه اشتباهات رایج کج شدن تنه چرخاندن پنجه به بیرون
بالا رفتن از پله زانو و لگن سطح: متوسط یک پله با نرده
رو به پلهی اول بایست و نرده رو بگیر. یک پا رو کامل روی پله بذار. با فشار همون پا بالا برو و پای دیگه رو کنارش بذار. آروم برگرد پایین.
عضلهی هدف چهارسر، سرینی هدف کاربردی پله رفتن راحت و ایمن مقدار ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۰ تکرار هر پا پیشرفت پلهی بلندتر، بعد بدون دست اشتباهات رایج هل دادن با پای پایینی زانوی جمعشده به داخل احتیاط همیشه نرده رو بگیر.
پیادهروی تند قلب، قند و انرژی سطح: آسان کفش راحت
با ۵ دقیقه آرام گرم کن. سرعت رو برسون به جایی که میتونی حرف بزنی ولی نمیتونی آواز بخونی. دستها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبهرو. ۵ دقیقه آرام سرد کن.
عضلهی هدف قلب و عروق، عضلات پا هدف کاربردی انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد مقدار هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره پیشرفت هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از غذا برای قند خون مفیده اشتباهات رایج شروع خیلی تند و خسته شدن کفش نامناسب احتیاط درد قفسهی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
جدول هفتگی قابل چاپ تمرین ش ی د س چ پ ج بلند شدن از صندلی ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ صاف کردن زانو در حالت نشسته ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ پل باسن ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ باز کردن پا به پهلو (ایستاده) ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ بالا رفتن از پله ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ پیادهروی تند ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐
چاپ سطح ۳: عملکرد و نگهداری
برای چه کسی: درد کم؛ تست صندلی در حد معمول هفتهی ۹ تا ۱۲ و بعد از اون ۳ روز قدرتی + ۵ روز پیادهروی
کی برم سطح بعد؟ ادامه بده؛ هر ۴ هفته تست صندلی رو تکرار کن.
نحوهی انجام هر تمرین (با عکس)
بلند شدن از صندلی زانو و لگن سطح: آسان صندلی محکم
صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره. لبهی صندلی بشین، پاها به اندازهی عرض لگن و صاف روی زمین. دستها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دستهی صندلی کمک بگیر). کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست. آروم و کنترلشده، در ۳ ثانیه بشین.
عضلهی هدف چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ) هدف کاربردی راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین مقدار ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفتهای ۲ تا ۳ روز پیشرفت صندلی کوتاهتر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه اشتباهات رایج زانوها به داخل جمع میشن؛ زانو باید همجهت انگشت دوم پا باشه با شتاب و ضربه میشینی نفس رو حبس میکنی احتیاط اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهستهتر.
بالا رفتن از پله زانو و لگن سطح: متوسط یک پله با نرده
رو به پلهی اول بایست و نرده رو بگیر. یک پا رو کامل روی پله بذار. با فشار همون پا بالا برو و پای دیگه رو کنارش بذار. آروم برگرد پایین.
عضلهی هدف چهارسر، سرینی هدف کاربردی پله رفتن راحت و ایمن مقدار ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۰ تکرار هر پا پیشرفت پلهی بلندتر، بعد بدون دست اشتباهات رایج هل دادن با پای پایینی زانوی جمعشده به داخل احتیاط همیشه نرده رو بگیر.
نشستن کنار دیوار (ایزومتریک) زانو سطح: متوسط دیوار
پشت به دیوار بایست، پاها کمی جلو. آروم سُر بخور پایین تا زانوها حدود ۴۵ درجه خم بشن (نه بیشتر). ۲۰ تا ۴۵ ثانیه نگه دار.
عضلهی هدف چهارسر ران هدف کاربردی قدرت ران؛ معمولاً حتی در درد جلوی زانو قابلتحمله مقدار ۳ تا ۵ تکرار پیشرفت زمان بیشتر، بعد زاویهی کمی عمیقتر اشتباهات رایج رفتن خیلی پایین زانو جلوتر از پنجه
بلند شدن روی پنجه مچ پا و تعادل سطح: آسان پشتی صندلی یا پیشخوان
پشت صندلی بایست و اون رو بگیر. آروم روی پنجه بلند شو. ۲ ثانیه بمون، آروم پایین بیا.
عضلهی هدف عضلهی ساق هدف کاربردی قدرت هل دادن هنگام راه رفتن، تعادل مقدار ۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار پیشرفت با یک پا، بعد با دمبل اشتباهات رایج تکیهی زیاد به دست پایین اومدن سریع
ایستادن پشت سر هم کنار پیشخوان تعادل سطح: متوسط پیشخوان یا میز محکم
کنار پیشخوان آشپزخونه بایست و یک دستت رو نزدیکش نگه دار. پاشنهی یک پا رو دقیقاً جلوی پنجهی پای دیگه بذار. ۱۰ تا ۳۰ ثانیه بمون. پاها رو عوض کن.
عضلهی هدف سیستم تعادل، عضلات مچ و لگن هدف کاربردی کاهش خطر زمین خوردن مقدار ۳ تا ۵ بار، هر روز پیشرفت بدون تکیه، بعد ایستادن روی یک پا، بعد راه رفتن پشت سر هم اشتباهات رایج نگه داشتن نفس فاصله گرفتن از تکیهگاه خیلی زود احتیاط همیشه کنار تکیهگاه؛ اگه سابقهی زمین خوردن داری، یه نفر کنارت باشه.
پیادهروی تند قلب، قند و انرژی سطح: آسان کفش راحت
با ۵ دقیقه آرام گرم کن. سرعت رو برسون به جایی که میتونی حرف بزنی ولی نمیتونی آواز بخونی. دستها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبهرو. ۵ دقیقه آرام سرد کن.
عضلهی هدف قلب و عروق، عضلات پا هدف کاربردی انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد مقدار هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره پیشرفت هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از غذا برای قند خون مفیده اشتباهات رایج شروع خیلی تند و خسته شدن کفش نامناسب احتیاط درد قفسهی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
جدول هفتگی قابل چاپ تمرین ش ی د س چ پ ج بلند شدن از صندلی ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ بالا رفتن از پله ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ نشستن کنار دیوار (ایزومتریک) ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ بلند شدن روی پنجه ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ایستادن پشت سر هم کنار پیشخوان ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ پیادهروی تند ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐
چاپ
منابع Fransen M, McConnell S, Harmer AR, et al. Exercise for osteoarthritis of the knee. Cochrane Database Syst Rev. 2015;(1):CD004376. https://doi.org/10.1002/14651858.CD004376.pub3 Bannuru RR, Osani MC, Vaysbrot EE, et al. OARSI guidelines for the non-surgical management of knee, hip, and polyarticular osteoarthritis. Osteoarthritis Cartilage. 2019;27(11):1578-1589. https://doi.org/10.1016/j.joca.2019.06.011 NICE guideline NG226. Osteoarthritis in over 16s: diagnosis and management. 2022. https://www.nice.org.uk/guidance/ng226