کلینیک آنلاین فیزیوتراپی · سلامت بعد از ۵۰ · به زبان فارسیاینستاگرامتلگرامیوتیوبEnglish
برنامه‌ی خانگی ۳ سطحی

برنامه‌ی عضله بعد از ۵۰ (سارکوپنی)

تمرین مقاومتی پیشرونده مؤثرترین راه برای حفظ و برگردوندن قدرت عضله در هر سنیه. این برنامه کل بدن رو با وسایل ساده‌ی خونه تمرین می‌ده.

برنامه‌ی عضله بعد از ۵۰ (سارکوپنی)

قبل از شروع

  • اول پرسش‌نامه‌ی آمادگی ورزش رو پر کن؛ اگه به سؤالی «بله» گفتی، با پزشک مشورت کن.
  • قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ قابل‌قبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.
  • درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا درد تیز یعنی توقف فوری.
  • تمرین‌های تعادلی رو همیشه کنار تکیه‌گاه و ترجیحاً با یک همراه انجام بده.

وسیله‌های لازم

  • صندلی محکم
  • کش مقاومتی
  • یک جفت دمبل ۱ تا ۵ کیلو
  • دیوار

راهنمای خرید تجهیزات ←

سطح خودت رو پیدا کن

اگه مطمئن نیستی، اول تست‌های مرتبط رو انجام بده؛ نتیجه‌ی تست بهت می‌گه از کدوم سطح شروع کنی. اگه شک داری، از سطح ۱ شروع کن.

سطح ۱: شروع

برای چه کسی: SARC-F ۴ یا بیشتر، یا تست صندلی زیر حد معمولهفته‌ی ۱ تا ۴۲ روز در هفته
تمرینمقداروسیله
بلند شدن از صندلی۸ تکرار × ۲صندلی محکم
شنا روی دیوار۸ تکرار × ۲دیوار
پارو زدن با کش۱۰ تکرار × ۲کش مقاومتی
بلند شدن روی پنجه۱۰ تکرار × ۲پشتی صندلی یا پیشخوان
رژه‌ی نشسته۲ دقیقهصندلی
کی برم سطح بعد؟ وقتی ۲ ست کامل آسون شد.
نحوه‌ی انجام هر تمرین (با عکس)
تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین شنا روی دیوار

شنا روی دیوار

شانه و بالاتنهسطح: آساندیوار
  1. رو به دیوار، یک قدم بلند فاصله بایست.
  2. دست‌ها هم‌ارتفاع شونه و کمی بازتر از عرض شونه روی دیوار.
  3. بدن از سر تا پاشنه صاف؛ آرنج‌ها با زاویه‌ی حدود ۴۵ درجه از بدن خم بشن.
  4. سینه رو به دیوار نزدیک کن و برگرد.
عضله‌ی هدف
سینه، سه‌سر بازو، عضلات کتف
هدف کاربردی
قدرت دست‌ها برای بلند شدن و هل دادن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
دورتر ایستادن، بعد شنا روی لبه‌ی میز محکم
اشتباهات رایج
  • افتادن لگن و قوس کمر
  • بالا اومدن شونه‌ها سمت گوش
احتیاط
درد شونه هنگام حرکت؟ دامنه رو کمتر کن.
تمرین پارو زدن با کش

پارو زدن با کش

پشت و شانهسطح: آسانکش مقاومتی
  1. صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
  2. دو سر کش رو بگیر، دست‌ها جلو.
  3. آرنج‌ها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتف‌ها رو به هم نزدیک کن.
  4. آروم برگرد.
عضله‌ی هدف
عضلات پشت و بین کتف
هدف کاربردی
پوسچر صاف‌تر و قدرت کشیدن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفت‌تر (مثلاً از زرد به قرمز)
اشتباهات رایج
  • بالا دادن شونه‌ها
  • عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
احتیاط
کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.
تمرین بلند شدن روی پنجه

بلند شدن روی پنجه

مچ پا و تعادلسطح: آسانپشتی صندلی یا پیشخوان
  1. پشت صندلی بایست و اون رو بگیر.
  2. آروم روی پنجه بلند شو.
  3. ۲ ثانیه بمون، آروم پایین بیا.
عضله‌ی هدف
عضله‌ی ساق
هدف کاربردی
قدرت هل دادن هنگام راه رفتن، تعادل
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
با یک پا، بعد با دمبل
اشتباهات رایج
  • تکیه‌ی زیاد به دست
  • پایین اومدن سریع
تمرین رژه‌ی نشسته

رژه‌ی نشسته

قلب و تحرکسطح: خیلی آسانصندلی
  1. صاف روی صندلی بشین.
  2. زانوها رو یکی‌یکی بالا بیار مثل رژه رفتن.
  3. دست‌ها رو هم تاب بده.
عضله‌ی هدف
خم‌کننده‌های لگن، گردش خون
هدف کاربردی
گرم کردن و هوازی سبک برای افراد کم‌توان
مقدار
۱ تا ۳ دقیقه، چند دور
پیشرفت
رژه‌ی ایستاده کنار صندلی
اشتباهات رایج
  • قوز کردن
جدول هفتگی قابل چاپ
تمرینشیدسچپج
بلند شدن از صندلی☐☐☐☐☐☐☐
شنا روی دیوار☐☐☐☐☐☐☐
پارو زدن با کش☐☐☐☐☐☐☐
بلند شدن روی پنجه☐☐☐☐☐☐☐
رژه‌ی نشسته☐☐☐☐☐☐☐

سطح ۲: پیشرفت

برای چه کسی: قدرت متوسطهفته‌ی ۵ تا ۱۲۳ روز در هفته
تمرینمقداروسیله
بلند شدن از صندلی۱۲ تکرار × ۳صندلی محکم
شنا روی دیوار۱۲ تکرار × ۳دیوار
پارو زدن با کش۱۲ تکرار × ۳ کش سفت‌ترکش مقاومتی
جلو بازو با دمبل۱۰ تکرار × ۲دمبل سبک
پل باسن۱۲ تکرار × ۲تشک
پیاده‌روی تند۲۰ دقیقهکفش راحت
کی برم سطح بعد؟ وقتی ۳ ست با کش یا وزنه‌ی فعلی آسون شد.
نحوه‌ی انجام هر تمرین (با عکس)
تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین شنا روی دیوار

شنا روی دیوار

شانه و بالاتنهسطح: آساندیوار
  1. رو به دیوار، یک قدم بلند فاصله بایست.
  2. دست‌ها هم‌ارتفاع شونه و کمی بازتر از عرض شونه روی دیوار.
  3. بدن از سر تا پاشنه صاف؛ آرنج‌ها با زاویه‌ی حدود ۴۵ درجه از بدن خم بشن.
  4. سینه رو به دیوار نزدیک کن و برگرد.
عضله‌ی هدف
سینه، سه‌سر بازو، عضلات کتف
هدف کاربردی
قدرت دست‌ها برای بلند شدن و هل دادن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
دورتر ایستادن، بعد شنا روی لبه‌ی میز محکم
اشتباهات رایج
  • افتادن لگن و قوس کمر
  • بالا اومدن شونه‌ها سمت گوش
احتیاط
درد شونه هنگام حرکت؟ دامنه رو کمتر کن.
تمرین پارو زدن با کش

پارو زدن با کش

پشت و شانهسطح: آسانکش مقاومتی
  1. صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
  2. دو سر کش رو بگیر، دست‌ها جلو.
  3. آرنج‌ها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتف‌ها رو به هم نزدیک کن.
  4. آروم برگرد.
عضله‌ی هدف
عضلات پشت و بین کتف
هدف کاربردی
پوسچر صاف‌تر و قدرت کشیدن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفت‌تر (مثلاً از زرد به قرمز)
اشتباهات رایج
  • بالا دادن شونه‌ها
  • عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
احتیاط
کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.
تمرین جلو بازو با دمبل

جلو بازو با دمبل

دست و بالاتنهسطح: آساندمبل سبک
  1. صاف بایست یا بشین، دمبل‌ها کنار بدن.
  2. آرنج‌ها رو خم کن و دمبل‌ها رو بالا بیار.
  3. آروم پایین بیار.
عضله‌ی هدف
عضلات جلوی بازو
هدف کاربردی
حمل خرید و بلند کردن اجسام
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۲ تکرار
پیشرفت
وزن بیشتر
اشتباهات رایج
  • تاب دادن بدن
تمرین پل باسن

پل باسن

لگن و کمرسطح: آسانتشک
  1. به پشت دراز بکش، زانوها خم و کف پاها روی زمین به اندازه‌ی عرض لگن.
  2. شکم رو کمی سفت کن.
  3. باسن رو بالا بیار تا شونه، لگن و زانو در یک خط باشن.
  4. ۳ ثانیه نگه دار و آروم پایین بیا.
عضله‌ی هدف
سرینی بزرگ، همسترینگ
هدف کاربردی
لگن قوی‌تر، فشار کمتر روی کمر و زانو
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار
پیشرفت
نگه داشتن ۱۰ ثانیه‌ای، بعد پل با یک پا
اشتباهات رایج
  • قوس زیاد کمر به جای بالا آوردن باسن
  • فشار آوردن روی گردن
احتیاط
اگه دراز کشیدن به پشت برات سخته یا سرگیجه داری، کنار تخت و با کمک انجامش بده.
تمرین پیاده‌روی تند

پیاده‌روی تند

قلب، قند و انرژیسطح: آسانکفش راحت
  1. با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
  2. سرعت رو برسون به جایی که می‌تونی حرف بزنی ولی نمی‌تونی آواز بخونی.
  3. دست‌ها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبه‌رو.
  4. ۵ دقیقه آرام سرد کن.
عضله‌ی هدف
قلب و عروق، عضلات پا
هدف کاربردی
انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
مقدار
هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
پیشرفت
هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیاده‌روی بعد از غذا برای قند خون مفیده
اشتباهات رایج
  • شروع خیلی تند و خسته شدن
  • کفش نامناسب
احتیاط
درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
جدول هفتگی قابل چاپ
تمرینشیدسچپج
بلند شدن از صندلی☐☐☐☐☐☐☐
شنا روی دیوار☐☐☐☐☐☐☐
پارو زدن با کش☐☐☐☐☐☐☐
جلو بازو با دمبل☐☐☐☐☐☐☐
پل باسن☐☐☐☐☐☐☐
پیاده‌روی تند☐☐☐☐☐☐☐

سطح ۳: قدرت کامل

برای چه کسی: قدرت خوب؛ هدف نگه‌داریاز هفته‌ی ۱۳۲ تا ۳ روز در هفته
تمرینمقداروسیله
بلند شدن از صندلی۱۰ تکرار × ۳ با دمبلصندلی محکم
بالا رفتن از پله۱۰ تکرار × ۳یک پله با نرده
پرس سرشانه با دمبل (نشسته)۱۰ تکرار × ۳دمبل سبک
راه رفتن با دو کیسه (حمل بار)۴ دوردو کیسه یا دمبل
لولای لگن (برداشتن درست اجسام)۱۰ تکرار × ۳یه کیسه‌ی سبک
کی برم سطح بعد؟ هر ۴ هفته تست صندلی و SARC-F رو تکرار کن.
نحوه‌ی انجام هر تمرین (با عکس)
تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین بالا رفتن از پله

بالا رفتن از پله

زانو و لگنسطح: متوسطیک پله با نرده
  1. رو به پله‌ی اول بایست و نرده رو بگیر.
  2. یک پا رو کامل روی پله بذار.
  3. با فشار همون پا بالا برو و پای دیگه رو کنارش بذار.
  4. آروم برگرد پایین.
عضله‌ی هدف
چهارسر، سرینی
هدف کاربردی
پله رفتن راحت و ایمن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۰ تکرار هر پا
پیشرفت
پله‌ی بلندتر، بعد بدون دست
اشتباهات رایج
  • هل دادن با پای پایینی
  • زانوی جمع‌شده به داخل
احتیاط
همیشه نرده رو بگیر.
تمرین پرس سرشانه با دمبل (نشسته)

پرس سرشانه با دمبل (نشسته)

شانه و بالاتنهسطح: متوسطدمبل سبک
  1. صاف روی صندلی بشین.
  2. دمبل‌ها هم‌ارتفاع شونه.
  3. بالای سر ببر بدون قفل کردن آرنج.
  4. آروم پایین بیار.
عضله‌ی هدف
عضلات شانه و پشت بازو
هدف کاربردی
بالا گذاشتن اجسام در کابینت
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار
پیشرفت
وزن بیشتر به‌تدریج
اشتباهات رایج
  • قوس دادن کمر
احتیاط
در درد یا گیرافتادگی شانه، دامنه رو تا جایی که درد نداره محدود کن.
تمرین راه رفتن با دو کیسه (حمل بار)

راه رفتن با دو کیسه (حمل بار)

کل بدنسطح: متوسطدو کیسه یا دمبل
  1. در هر دست یک کیسه‌ی هم‌وزن بگیر.
  2. صاف بایست، شونه‌ها پایین.
  3. ۱۰ تا ۲۰ متر آروم راه برو.
عضله‌ی هدف
قدرت پنجه، تنه، پاها
هدف کاربردی
حمل خرید بدون خستگی
مقدار
۳ تا ۴ دور
پیشرفت
وزن بیشتر یا مسافت بیشتر
اشتباهات رایج
  • خم شدن به یک طرف
تمرین لولای لگن (برداشتن درست اجسام)

لولای لگن (برداشتن درست اجسام)

کمر و استخوانسطح: متوسطیه کیسه‌ی سبک
  1. کیسه رو نزدیک پاهات بذار، پاها کمی بازتر از عرض لگن.
  2. باسن رو به عقب بفرست و زانوها رو خم کن؛ کمر صاف بمونه.
  3. کیسه رو بگیر و نزدیک بدنت نگه دار.
  4. با فشار پاشنه‌ها بایست.
عضله‌ی هدف
باسن، همسترینگ، عضلات راست‌کننده‌ی ستون
هدف کاربردی
بلند کردن ایمن اجسام بدون خم کردن کمر
مقدار
۲ ست ۸ تا ۱۰ تکرار با وزن کم
پیشرفت
کم‌کم وزن بیشتر؛ با یادگیری درست، به زندگی روزمره ببرش
اشتباهات رایج
  • کمر گرد هنگام خم شدن
  • دور نگه داشتن بار از بدن
  • چرخیدن هنگام بلند کردن
احتیاط
در پوکی استخوان، خم شدن با کمر گرد و چرخش همزمان رو حذف کن.
جدول هفتگی قابل چاپ
تمرینشیدسچپج
بلند شدن از صندلی☐☐☐☐☐☐☐
بالا رفتن از پله☐☐☐☐☐☐☐
پرس سرشانه با دمبل (نشسته)☐☐☐☐☐☐☐
راه رفتن با دو کیسه (حمل بار)☐☐☐☐☐☐☐
لولای لگن (برداشتن درست اجسام)☐☐☐☐☐☐☐

منابع

  1. Cruz-Jentoft AJ, Bahat G, Bauer J, et al. Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis (EWGSOP2). Age Ageing. 2019;48(1):16-31. https://doi.org/10.1093/ageing/afy169
  2. Malmstrom TK, Morley JE. SARC-F: a simple questionnaire to rapidly diagnose sarcopenia. J Am Med Dir Assoc. 2013;14(8):531-532. https://doi.org/10.1016/j.jamda.2013.05.018

به جامعه‌ی دکتر مکس بپیوند

ویدیوهای تمرین، تحقیقات تازه و راهنماهای رایگان، هر هفته.