در یک نگاه
- قدرت مهمتر از حجم عضلهست؛ تعریف جدید سارکوپنی از قدرت شروع میکنه.
- تمرین مقاومتی ۲ تا ۳ بار در هفته مؤثرترین راهه.
- پروتئین کافی در هر وعده کمک میکنه.
سارکوپنی: آب شدن عضله بعد از ۵۰ چیه؟
سارکوپنی کاهش پیشروندهی قدرت و تودهی عضلانیه که با زمین خوردن، شکستگی، از دست دادن استقلال و بستری شدن ارتباط داره. طبق اجماع اروپایی (EWGSOP2)، اول قدرت عضله سنجیده میشه.
چه کسانی بیشتر درگیر میشن؟
از میانسالی شروع میشه و بعد از ۶۰ سرعت میگیره. کمتحرکی، بستری شدن، بیماریهای مزمن و رژیم کمپروتئین خطر رو بیشتر میکنن.
علتها
کاهش فعالیت، تغییرات هورمونی، التهاب مزمن خفیف و دریافت ناکافی پروتئین.
نکتهی علمی: بیشتر عوامل خطر بالا با بیماری «ارتباط» دارن؛ این به این معنی نیست که حتماً «علت» قطعیاند.
علائم رایج
- سختی بلند شدن از صندلی بدون کمک دست
- کند شدن راه رفتن
- سختی حمل خرید یا باز کردن در شیشه
- زمین خوردن
علائم هشدار: فوراً به پزشک مراجعه کن
- کاهش وزن بیدلیل و سریع
- ضعف ناگهانی
درمانها و سطح شواهد
| درمان | سطح شواهد | توضیح |
|---|---|---|
| تمرین مقاومتی پیشرونده | قوی | پایهی درمان |
| پروتئین کافی | متوسط | با نظر پزشک، بهخصوص در بیماری کلیه |
| تمرین تعادل | قوی برای پیشگیری از افتادن | |
| مکملها بهتنهایی | محدود |
سطح شواهد جمعبندی ما از رهنمودهای بالینی و مرورهای علمی منابع زیره، نه درجهبندی رسمی.
تمرینهای شروع
این تمرینها برای بیشتر افراد بیخطرن. اگه درد تیز داشتی، بیحسی یا سرگیجه گرفتی، متوقف کن. قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ معمولاً قابلقبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.

بلند شدن از صندلی
- صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
- لبهی صندلی بشین، پاها به اندازهی عرض لگن و صاف روی زمین.
- دستها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دستهی صندلی کمک بگیر).
- کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
- آروم و کنترلشده، در ۳ ثانیه بشین.
- عضلهی هدف
- چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
- هدف کاربردی
- راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفتهای ۲ تا ۳ روز
- پیشرفت
- صندلی کوتاهتر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
- اشتباهات رایج
- زانوها به داخل جمع میشن؛ زانو باید همجهت انگشت دوم پا باشه
- با شتاب و ضربه میشینی
- نفس رو حبس میکنی
- احتیاط
- اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهستهتر.

شنا روی دیوار
- رو به دیوار، یک قدم بلند فاصله بایست.
- دستها همارتفاع شونه و کمی بازتر از عرض شونه روی دیوار.
- بدن از سر تا پاشنه صاف؛ آرنجها با زاویهی حدود ۴۵ درجه از بدن خم بشن.
- سینه رو به دیوار نزدیک کن و برگرد.
- عضلهی هدف
- سینه، سهسر بازو، عضلات کتف
- هدف کاربردی
- قدرت دستها برای بلند شدن و هل دادن
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۵ تکرار
- پیشرفت
- دورتر ایستادن، بعد شنا روی لبهی میز محکم
- اشتباهات رایج
- افتادن لگن و قوس کمر
- بالا اومدن شونهها سمت گوش
- احتیاط
- درد شونه هنگام حرکت؟ دامنه رو کمتر کن.

پارو زدن با کش
- صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
- دو سر کش رو بگیر، دستها جلو.
- آرنجها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتفها رو به هم نزدیک کن.
- آروم برگرد.
- عضلهی هدف
- عضلات پشت و بین کتف
- هدف کاربردی
- پوسچر صافتر و قدرت کشیدن
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
- پیشرفت
- وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفتتر (مثلاً از زرد به قرمز)
- اشتباهات رایج
- بالا دادن شونهها
- عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
- احتیاط
- کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.

پل باسن
- به پشت دراز بکش، زانوها خم و کف پاها روی زمین به اندازهی عرض لگن.
- شکم رو کمی سفت کن.
- باسن رو بالا بیار تا شونه، لگن و زانو در یک خط باشن.
- ۳ ثانیه نگه دار و آروم پایین بیا.
- عضلهی هدف
- سرینی بزرگ، همسترینگ
- هدف کاربردی
- لگن قویتر، فشار کمتر روی کمر و زانو
- مقدار
- ۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار
- پیشرفت
- نگه داشتن ۱۰ ثانیهای، بعد پل با یک پا
- اشتباهات رایج
- قوس زیاد کمر به جای بالا آوردن باسن
- فشار آوردن روی گردن
- احتیاط
- اگه دراز کشیدن به پشت برات سخته یا سرگیجه داری، کنار تخت و با کمک انجامش بده.

پیادهروی تند
- با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
- سرعت رو برسون به جایی که میتونی حرف بزنی ولی نمیتونی آواز بخونی.
- دستها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبهرو.
- ۵ دقیقه آرام سرد کن.
- عضلهی هدف
- قلب و عروق، عضلات پا
- هدف کاربردی
- انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
- مقدار
- هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
- پیشرفت
- هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از غذا برای قند خون مفیده
- اشتباهات رایج
- شروع خیلی تند و خسته شدن
- کفش نامناسب
- احتیاط
- درد قفسهی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
اشتباهات رایج
- فقط پیادهروی بدون تمرین قدرتی
- وزنهی خیلی سبک بدون پیشرفت
سؤالهای رایج
دیر شده؟
نه. حتی در ۸۰ و ۹۰ سالگی، تمرین قدرتی قدرت رو بیشتر میکنه.
منابع
- Cruz-Jentoft AJ, Bahat G, Bauer J, et al. Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis (EWGSOP2). Age Ageing. 2019;48(1):16-31. https://doi.org/10.1093/ageing/afy169
- Malmstrom TK, Morley JE. SARC-F: a simple questionnaire to rapidly diagnose sarcopenia. J Am Med Dir Assoc. 2013;14(8):531-532. https://doi.org/10.1016/j.jamda.2013.05.018


