کلینیک آنلاین فیزیوتراپی · سلامت بعد از ۵۰ · به زبان فارسیاینستاگرامتلگرامیوتیوبEnglish
سالمندی و استقلال

سارکوپنی: آب شدن عضله بعد از ۵۰

سارکوپنی یعنی کم شدن قدرت و حجم عضله با سن. تست کن، و با تمرین قدرتی و پروتئین جلوش رو بگیر.

سارکوپنی: آب شدن عضله بعد از ۵۰

در یک نگاه

  • قدرت مهم‌تر از حجم عضله‌ست؛ تعریف جدید سارکوپنی از قدرت شروع می‌کنه.
  • تمرین مقاومتی ۲ تا ۳ بار در هفته مؤثرترین راهه.
  • پروتئین کافی در هر وعده کمک می‌کنه.

سارکوپنی: آب شدن عضله بعد از ۵۰ چیه؟

سارکوپنی کاهش پیشرونده‌ی قدرت و توده‌ی عضلانیه که با زمین خوردن، شکستگی، از دست دادن استقلال و بستری شدن ارتباط داره. طبق اجماع اروپایی (EWGSOP2)، اول قدرت عضله سنجیده می‌شه.

چه کسانی بیشتر درگیر می‌شن؟

از میانسالی شروع می‌شه و بعد از ۶۰ سرعت می‌گیره. کم‌تحرکی، بستری شدن، بیماری‌های مزمن و رژیم کم‌پروتئین خطر رو بیشتر می‌کنن.

علت‌ها

کاهش فعالیت، تغییرات هورمونی، التهاب مزمن خفیف و دریافت ناکافی پروتئین.

نکته‌ی علمی: بیشتر عوامل خطر بالا با بیماری «ارتباط» دارن؛ این به این معنی نیست که حتماً «علت» قطعی‌اند.

علائم رایج

  • سختی بلند شدن از صندلی بدون کمک دست
  • کند شدن راه رفتن
  • سختی حمل خرید یا باز کردن در شیشه
  • زمین خوردن

علائم هشدار: فوراً به پزشک مراجعه کن

  • کاهش وزن بی‌دلیل و سریع
  • ضعف ناگهانی

درمان‌ها و سطح شواهد

درمانسطح شواهدتوضیح
تمرین مقاومتی پیشروندهقویپایه‌ی درمان
پروتئین کافیمتوسطبا نظر پزشک، به‌خصوص در بیماری کلیه
تمرین تعادلقوی برای پیشگیری از افتادن
مکمل‌ها به‌تنهاییمحدود

سطح شواهد جمع‌بندی ما از رهنمودهای بالینی و مرورهای علمی منابع زیره، نه درجه‌بندی رسمی.

تمرین‌های شروع

این تمرین‌ها برای بیشتر افراد بی‌خطرن. اگه درد تیز داشتی، بی‌حسی یا سرگیجه گرفتی، متوقف کن. قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ معمولاً قابل‌قبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.

تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین شنا روی دیوار

شنا روی دیوار

شانه و بالاتنهسطح: آساندیوار
  1. رو به دیوار، یک قدم بلند فاصله بایست.
  2. دست‌ها هم‌ارتفاع شونه و کمی بازتر از عرض شونه روی دیوار.
  3. بدن از سر تا پاشنه صاف؛ آرنج‌ها با زاویه‌ی حدود ۴۵ درجه از بدن خم بشن.
  4. سینه رو به دیوار نزدیک کن و برگرد.
عضله‌ی هدف
سینه، سه‌سر بازو، عضلات کتف
هدف کاربردی
قدرت دست‌ها برای بلند شدن و هل دادن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
دورتر ایستادن، بعد شنا روی لبه‌ی میز محکم
اشتباهات رایج
  • افتادن لگن و قوس کمر
  • بالا اومدن شونه‌ها سمت گوش
احتیاط
درد شونه هنگام حرکت؟ دامنه رو کمتر کن.
تمرین پارو زدن با کش

پارو زدن با کش

پشت و شانهسطح: آسانکش مقاومتی
  1. صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
  2. دو سر کش رو بگیر، دست‌ها جلو.
  3. آرنج‌ها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتف‌ها رو به هم نزدیک کن.
  4. آروم برگرد.
عضله‌ی هدف
عضلات پشت و بین کتف
هدف کاربردی
پوسچر صاف‌تر و قدرت کشیدن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفت‌تر (مثلاً از زرد به قرمز)
اشتباهات رایج
  • بالا دادن شونه‌ها
  • عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
احتیاط
کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.
تمرین پل باسن

پل باسن

لگن و کمرسطح: آسانتشک
  1. به پشت دراز بکش، زانوها خم و کف پاها روی زمین به اندازه‌ی عرض لگن.
  2. شکم رو کمی سفت کن.
  3. باسن رو بالا بیار تا شونه، لگن و زانو در یک خط باشن.
  4. ۳ ثانیه نگه دار و آروم پایین بیا.
عضله‌ی هدف
سرینی بزرگ، همسترینگ
هدف کاربردی
لگن قوی‌تر، فشار کمتر روی کمر و زانو
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار
پیشرفت
نگه داشتن ۱۰ ثانیه‌ای، بعد پل با یک پا
اشتباهات رایج
  • قوس زیاد کمر به جای بالا آوردن باسن
  • فشار آوردن روی گردن
احتیاط
اگه دراز کشیدن به پشت برات سخته یا سرگیجه داری، کنار تخت و با کمک انجامش بده.
تمرین پیاده‌روی تند

پیاده‌روی تند

قلب، قند و انرژیسطح: آسانکفش راحت
  1. با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
  2. سرعت رو برسون به جایی که می‌تونی حرف بزنی ولی نمی‌تونی آواز بخونی.
  3. دست‌ها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبه‌رو.
  4. ۵ دقیقه آرام سرد کن.
عضله‌ی هدف
قلب و عروق، عضلات پا
هدف کاربردی
انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
مقدار
هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
پیشرفت
هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیاده‌روی بعد از غذا برای قند خون مفیده
اشتباهات رایج
  • شروع خیلی تند و خسته شدن
  • کفش نامناسب
احتیاط
درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.

اشتباهات رایج

  • فقط پیاده‌روی بدون تمرین قدرتی
  • وزنه‌ی خیلی سبک بدون پیشرفت

سؤال‌های رایج

دیر شده؟

نه. حتی در ۸۰ و ۹۰ سالگی، تمرین قدرتی قدرت رو بیشتر می‌کنه.

منابع

  1. Cruz-Jentoft AJ, Bahat G, Bauer J, et al. Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis (EWGSOP2). Age Ageing. 2019;48(1):16-31. https://doi.org/10.1093/ageing/afy169
  2. Malmstrom TK, Morley JE. SARC-F: a simple questionnaire to rapidly diagnose sarcopenia. J Am Med Dir Assoc. 2013;14(8):531-532. https://doi.org/10.1016/j.jamda.2013.05.018

مطالب مرتبط

به جامعه‌ی دکتر مکس بپیوند

ویدیوهای تمرین، تحقیقات تازه و راهنماهای رایگان، هر هفته.