کلینیک آنلاین فیزیوتراپی · سلامت بعد از ۵۰ · به زبان فارسیاینستاگرامتلگرامیوتیوبEnglish
قلب، ریه و متابولیسم

کبد چرب و ورزش

کبد چرب بدون الکل با تغییر سبک زندگی برگشت‌پذیره. چقدر و چه نوع ورزشی کمک می‌کنه؟

کبد چرب و ورزش

در یک نگاه

  • کاهش ۷ تا ۱۰ درصد وزن بیشترین اثر رو روی کبد چرب داره.
  • ورزش حتی بدون کاهش وزن زیاد، چربی کبد رو کم می‌کنه.
  • هدف: حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت متوسط در هفته.

کبد چرب و ورزش چیه؟

کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک (MASLD) یعنی تجمع چربی در کبد بدون مصرف زیاد الکل. معمولاً بی‌علامته و در آزمایش یا سونوگرافی پیدا می‌شه.

چه کسانی بیشتر درگیر می‌شن؟

با اضافه‌وزن، دیابت، چربی خون بالا و کم‌تحرکی ارتباط نزدیک داره.

علت‌ها

مقاومت به انسولین و دریافت انرژی بیشتر از نیاز.

نکته‌ی علمی: بیشتر عوامل خطر بالا با بیماری «ارتباط» دارن؛ این به این معنی نیست که حتماً «علت» قطعی‌اند.

علائم رایج

  • اغلب بی‌علامت
  • خستگی
  • احساس سنگینی سمت راست بالای شکم

علائم هشدار: فوراً به پزشک مراجعه کن

  • زردی چشم یا پوست
  • تورم شکم یا پاها
  • خونریزی گوارشی

درمان‌ها و سطح شواهد

درمانسطح شواهدتوضیح
کاهش وزن ۷ تا ۱۰ درصدقوی
فعالیت هوازی منظمقوی۱۵۰ دقیقه در هفته
تمرین مقاومتیمتوسط
رژیم مدیترانه‌ایمتوسط

سطح شواهد جمع‌بندی ما از رهنمودهای بالینی و مرورهای علمی منابع زیره، نه درجه‌بندی رسمی.

تمرین‌های شروع

این تمرین‌ها برای بیشتر افراد بی‌خطرن. اگه درد تیز داشتی، بی‌حسی یا سرگیجه گرفتی، متوقف کن. قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ معمولاً قابل‌قبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.

تمرین پیاده‌روی تند

پیاده‌روی تند

قلب، قند و انرژیسطح: آسانکفش راحت
  1. با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
  2. سرعت رو برسون به جایی که می‌تونی حرف بزنی ولی نمی‌تونی آواز بخونی.
  3. دست‌ها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبه‌رو.
  4. ۵ دقیقه آرام سرد کن.
عضله‌ی هدف
قلب و عروق، عضلات پا
هدف کاربردی
انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
مقدار
هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
پیشرفت
هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیاده‌روی بعد از غذا برای قند خون مفیده
اشتباهات رایج
  • شروع خیلی تند و خسته شدن
  • کفش نامناسب
احتیاط
درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین پارو زدن با کش

پارو زدن با کش

پشت و شانهسطح: آسانکش مقاومتی
  1. صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
  2. دو سر کش رو بگیر، دست‌ها جلو.
  3. آرنج‌ها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتف‌ها رو به هم نزدیک کن.
  4. آروم برگرد.
عضله‌ی هدف
عضلات پشت و بین کتف
هدف کاربردی
پوسچر صاف‌تر و قدرت کشیدن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفت‌تر (مثلاً از زرد به قرمز)
اشتباهات رایج
  • بالا دادن شونه‌ها
  • عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
احتیاط
کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.
برنامه‌ی قند خون و کبد (دیابت و کبد چرب)

برنامه‌ی هفته‌به‌هفته در ۳ سطح، با وسیله‌های لازم و قانون پیشرفت.

دیدن برنامه

اشتباهات رایج

  • انتظار نتیجه بدون تغییر فعالیت
  • رژیم‌های خیلی سخت و کوتاه‌مدت

سؤال‌های رایج

کبد چرب خوب می‌شه؟

در مراحل اولیه، با تغییر سبک زندگی کاملاً قابل برگشته.

منابع

  1. Rinella ME, Neuschwander-Tetri BA, Siddiqui MS, et al. AASLD Practice Guidance on the clinical assessment and management of nonalcoholic fatty liver disease. Hepatology. 2023;77(5):1797-1835. https://doi.org/10.1097/HEP.0000000000000323
  2. Bull FC, Al-Ansari SS, Biddle S, et al. World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Br J Sports Med. 2020;54(24):1451-1462. https://doi.org/10.1136/bjsports-2020-102955

مطالب مرتبط

به جامعه‌ی دکتر مکس بپیوند

ویدیوهای تمرین، تحقیقات تازه و راهنماهای رایگان، هر هفته.