کلینیک آنلاین فیزیوتراپی · سلامت بعد از ۵۰ · به زبان فارسیاینستاگرامتلگرامیوتیوبEnglish
برنامه‌ی خانگی ۳ سطحی

برنامه‌ی قند خون و کبد (دیابت و کبد چرب)

ترکیب تمرین هوازی و قدرتی برای کنترل قند خون و کاهش چربی کبد. هدف نهایی: ۱۵۰ دقیقه فعالیت متوسط در هفته + ۲ تا ۳ جلسه‌ی قدرتی، و بیشتر از ۲ روز پشت سر هم بدون ورزش نمونی.

برنامه‌ی قند خون و کبد (دیابت و کبد چرب)

قبل از شروع

  • اول پرسش‌نامه‌ی آمادگی ورزش رو پر کن؛ اگه به سؤالی «بله» گفتی، با پزشک مشورت کن.
  • قانون درد: درد حین تمرین تا ۳ از ۱۰ قابل‌قبوله، به شرطی که تا صبح فردا به حالت قبل برگرده.
  • درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا درد تیز یعنی توقف فوری.
  • تمرین‌های تعادلی رو همیشه کنار تکیه‌گاه و ترجیحاً با یک همراه انجام بده.

وسیله‌های لازم

  • کفش راحت
  • صندلی
  • کش مقاومتی
  • دمبل سبک

راهنمای خرید تجهیزات ←

سطح خودت رو پیدا کن

اگه مطمئن نیستی، اول تست‌های مرتبط رو انجام بده؛ نتیجه‌ی تست بهت می‌گه از کدوم سطح شروع کنی. اگه شک داری، از سطح ۱ شروع کن.

سطح ۱

برای چه کسی: کم‌تحرکهفته‌ی ۱ تا ۴هر روز
تمرینمقداروسیله
پیاده‌روی تند۱۰ دقیقه بعد از ناهار و شامکفش راحت
بلند شدن از صندلی۸ تکرار × ۲، ۲ روز در هفتهصندلی محکم
شنا روی دیوار۸ تکرار × ۲دیوار
کی برم سطح بعد؟ وقتی ۲۰ دقیقه پیاده‌روی پیوسته راحت شد.
نحوه‌ی انجام هر تمرین (با عکس)
تمرین پیاده‌روی تند

پیاده‌روی تند

قلب، قند و انرژیسطح: آسانکفش راحت
  1. با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
  2. سرعت رو برسون به جایی که می‌تونی حرف بزنی ولی نمی‌تونی آواز بخونی.
  3. دست‌ها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبه‌رو.
  4. ۵ دقیقه آرام سرد کن.
عضله‌ی هدف
قلب و عروق، عضلات پا
هدف کاربردی
انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
مقدار
هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
پیشرفت
هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیاده‌روی بعد از غذا برای قند خون مفیده
اشتباهات رایج
  • شروع خیلی تند و خسته شدن
  • کفش نامناسب
احتیاط
درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین شنا روی دیوار

شنا روی دیوار

شانه و بالاتنهسطح: آساندیوار
  1. رو به دیوار، یک قدم بلند فاصله بایست.
  2. دست‌ها هم‌ارتفاع شونه و کمی بازتر از عرض شونه روی دیوار.
  3. بدن از سر تا پاشنه صاف؛ آرنج‌ها با زاویه‌ی حدود ۴۵ درجه از بدن خم بشن.
  4. سینه رو به دیوار نزدیک کن و برگرد.
عضله‌ی هدف
سینه، سه‌سر بازو، عضلات کتف
هدف کاربردی
قدرت دست‌ها برای بلند شدن و هل دادن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
دورتر ایستادن، بعد شنا روی لبه‌ی میز محکم
اشتباهات رایج
  • افتادن لگن و قوس کمر
  • بالا اومدن شونه‌ها سمت گوش
احتیاط
درد شونه هنگام حرکت؟ دامنه رو کمتر کن.
جدول هفتگی قابل چاپ
تمرینشیدسچپج
پیاده‌روی تند☐☐☐☐☐☐☐
بلند شدن از صندلی☐☐☐☐☐☐☐
شنا روی دیوار☐☐☐☐☐☐☐

سطح ۲

هفته‌ی ۵ تا ۱۲۵ روز هوازی + ۲ روز قدرتی
تمرینمقداروسیله
پیاده‌روی تند۳۰ دقیقه تندکفش راحت
بلند شدن از صندلی۱۲ تکرار × ۳صندلی محکم
پارو زدن با کش۱۲ تکرار × ۳کش مقاومتی
بالا رفتن از پله۱۰ تکرار × ۲یک پله با نرده
نحوه‌ی انجام هر تمرین (با عکس)
تمرین پیاده‌روی تند

پیاده‌روی تند

قلب، قند و انرژیسطح: آسانکفش راحت
  1. با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
  2. سرعت رو برسون به جایی که می‌تونی حرف بزنی ولی نمی‌تونی آواز بخونی.
  3. دست‌ها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبه‌رو.
  4. ۵ دقیقه آرام سرد کن.
عضله‌ی هدف
قلب و عروق، عضلات پا
هدف کاربردی
انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
مقدار
هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
پیشرفت
هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیاده‌روی بعد از غذا برای قند خون مفیده
اشتباهات رایج
  • شروع خیلی تند و خسته شدن
  • کفش نامناسب
احتیاط
درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
تمرین بلند شدن از صندلی

بلند شدن از صندلی

زانو و لگنسطح: آسانصندلی محکم
  1. صندلی رو به دیوار تکیه بده که سُر نخوره.
  2. لبه‌ی صندلی بشین، پاها به اندازه‌ی عرض لگن و صاف روی زمین.
  3. دست‌ها رو ضربدری روی سینه بذار (اگه سخته، از دسته‌ی صندلی کمک بگیر).
  4. کمی به جلو خم شو، از پاشنه فشار بیار و کامل بایست.
  5. آروم و کنترل‌شده، در ۳ ثانیه بشین.
عضله‌ی هدف
چهارسر ران، باسن (سرینی بزرگ)
هدف کاربردی
راحت بلند شدن از صندلی، توالت و ماشین
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار، ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز
پیشرفت
صندلی کوتاه‌تر، بدون کمک دست، بعد با یک دمبل سبک جلوی سینه
اشتباهات رایج
  • زانوها به داخل جمع می‌شن؛ زانو باید هم‌جهت انگشت دوم پا باشه
  • با شتاب و ضربه می‌شینی
  • نفس رو حبس می‌کنی
احتیاط
اگه بعد از تعویض لگن هستی، ارتفاع صندلی رو طبق دستور جراحت انتخاب کن. سرگیجه هنگام ایستادن یعنی آهسته‌تر.
تمرین پارو زدن با کش

پارو زدن با کش

پشت و شانهسطح: آسانکش مقاومتی
  1. صاف روی صندلی بشین، کش رو دور کف پاها بنداز.
  2. دو سر کش رو بگیر، دست‌ها جلو.
  3. آرنج‌ها رو نزدیک بدن به عقب بکش و کتف‌ها رو به هم نزدیک کن.
  4. آروم برگرد.
عضله‌ی هدف
عضلات پشت و بین کتف
هدف کاربردی
پوسچر صاف‌تر و قدرت کشیدن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکرار
پیشرفت
وقتی ۱۵ تکرار آسون شد، کش سفت‌تر (مثلاً از زرد به قرمز)
اشتباهات رایج
  • بالا دادن شونه‌ها
  • عقب رفتن تنه به جای کشیدن با دست
احتیاط
کش رو قبل از استفاده از نظر ترک بررسی کن.
تمرین بالا رفتن از پله

بالا رفتن از پله

زانو و لگنسطح: متوسطیک پله با نرده
  1. رو به پله‌ی اول بایست و نرده رو بگیر.
  2. یک پا رو کامل روی پله بذار.
  3. با فشار همون پا بالا برو و پای دیگه رو کنارش بذار.
  4. آروم برگرد پایین.
عضله‌ی هدف
چهارسر، سرینی
هدف کاربردی
پله رفتن راحت و ایمن
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۰ تکرار هر پا
پیشرفت
پله‌ی بلندتر، بعد بدون دست
اشتباهات رایج
  • هل دادن با پای پایینی
  • زانوی جمع‌شده به داخل
احتیاط
همیشه نرده رو بگیر.
جدول هفتگی قابل چاپ
تمرینشیدسچپج
پیاده‌روی تند☐☐☐☐☐☐☐
بلند شدن از صندلی☐☐☐☐☐☐☐
پارو زدن با کش☐☐☐☐☐☐☐
بالا رفتن از پله☐☐☐☐☐☐☐

سطح ۳

از هفته‌ی ۱۳۵ روز هوازی + ۳ روز قدرتی
تمرینمقداروسیله
پیاده‌روی تند۴۰ تا ۴۵ دقیقه یا فاصله‌دار تند/آرامکفش راحت
راه رفتن با دو کیسه (حمل بار)۴ دوردو کیسه یا دمبل
پرس سرشانه با دمبل (نشسته)۱۰ تکرار × ۳دمبل سبک
لولای لگن (برداشتن درست اجسام)۱۰ تکرار × ۳یه کیسه‌ی سبک
کی برم سطح بعد؟ آزمایش‌ها رو طبق نظر پزشک پیگیری کن.
نحوه‌ی انجام هر تمرین (با عکس)
تمرین پیاده‌روی تند

پیاده‌روی تند

قلب، قند و انرژیسطح: آسانکفش راحت
  1. با ۵ دقیقه آرام گرم کن.
  2. سرعت رو برسون به جایی که می‌تونی حرف بزنی ولی نمی‌تونی آواز بخونی.
  3. دست‌ها رو آزاد تاب بده، نگاه به روبه‌رو.
  4. ۵ دقیقه آرام سرد کن.
عضله‌ی هدف
قلب و عروق، عضلات پا
هدف کاربردی
انرژی بیشتر، قند خون بهتر، سلامت کبد
مقدار
هدف: ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلاً ۳۰ دقیقه، ۵ روز). شروع از ۱۰ دقیقه هم ارزش داره
پیشرفت
هر هفته ۵ دقیقه بیشتر؛ ۱۰ دقیقه پیاده‌روی بعد از غذا برای قند خون مفیده
اشتباهات رایج
  • شروع خیلی تند و خسته شدن
  • کفش نامناسب
احتیاط
درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه یعنی توقف و مراجعه.
تمرین راه رفتن با دو کیسه (حمل بار)

راه رفتن با دو کیسه (حمل بار)

کل بدنسطح: متوسطدو کیسه یا دمبل
  1. در هر دست یک کیسه‌ی هم‌وزن بگیر.
  2. صاف بایست، شونه‌ها پایین.
  3. ۱۰ تا ۲۰ متر آروم راه برو.
عضله‌ی هدف
قدرت پنجه، تنه، پاها
هدف کاربردی
حمل خرید بدون خستگی
مقدار
۳ تا ۴ دور
پیشرفت
وزن بیشتر یا مسافت بیشتر
اشتباهات رایج
  • خم شدن به یک طرف
تمرین پرس سرشانه با دمبل (نشسته)

پرس سرشانه با دمبل (نشسته)

شانه و بالاتنهسطح: متوسطدمبل سبک
  1. صاف روی صندلی بشین.
  2. دمبل‌ها هم‌ارتفاع شونه.
  3. بالای سر ببر بدون قفل کردن آرنج.
  4. آروم پایین بیار.
عضله‌ی هدف
عضلات شانه و پشت بازو
هدف کاربردی
بالا گذاشتن اجسام در کابینت
مقدار
۲ تا ۳ ست ۸ تا ۱۲ تکرار
پیشرفت
وزن بیشتر به‌تدریج
اشتباهات رایج
  • قوس دادن کمر
احتیاط
در درد یا گیرافتادگی شانه، دامنه رو تا جایی که درد نداره محدود کن.
تمرین لولای لگن (برداشتن درست اجسام)

لولای لگن (برداشتن درست اجسام)

کمر و استخوانسطح: متوسطیه کیسه‌ی سبک
  1. کیسه رو نزدیک پاهات بذار، پاها کمی بازتر از عرض لگن.
  2. باسن رو به عقب بفرست و زانوها رو خم کن؛ کمر صاف بمونه.
  3. کیسه رو بگیر و نزدیک بدنت نگه دار.
  4. با فشار پاشنه‌ها بایست.
عضله‌ی هدف
باسن، همسترینگ، عضلات راست‌کننده‌ی ستون
هدف کاربردی
بلند کردن ایمن اجسام بدون خم کردن کمر
مقدار
۲ ست ۸ تا ۱۰ تکرار با وزن کم
پیشرفت
کم‌کم وزن بیشتر؛ با یادگیری درست، به زندگی روزمره ببرش
اشتباهات رایج
  • کمر گرد هنگام خم شدن
  • دور نگه داشتن بار از بدن
  • چرخیدن هنگام بلند کردن
احتیاط
در پوکی استخوان، خم شدن با کمر گرد و چرخش همزمان رو حذف کن.
جدول هفتگی قابل چاپ
تمرینشیدسچپج
پیاده‌روی تند☐☐☐☐☐☐☐
راه رفتن با دو کیسه (حمل بار)☐☐☐☐☐☐☐
پرس سرشانه با دمبل (نشسته)☐☐☐☐☐☐☐
لولای لگن (برداشتن درست اجسام)☐☐☐☐☐☐☐

منابع

  1. Kanaley JA, Colberg SR, Corcoran MH, et al. Exercise/physical activity in individuals with type 2 diabetes: a consensus statement from the American College of Sports Medicine. Med Sci Sports Exerc. 2022;54(2):353-368. https://doi.org/10.1249/MSS.0000000000002800
  2. Rinella ME, Neuschwander-Tetri BA, Siddiqui MS, et al. AASLD Practice Guidance on the clinical assessment and management of nonalcoholic fatty liver disease. Hepatology. 2023;77(5):1797-1835. https://doi.org/10.1097/HEP.0000000000000323
  3. Bull FC, Al-Ansari SS, Biddle S, et al. World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Br J Sports Med. 2020;54(24):1451-1462. https://doi.org/10.1136/bjsports-2020-102955

به جامعه‌ی دکتر مکس بپیوند

ویدیوهای تمرین، تحقیقات تازه و راهنماهای رایگان، هر هفته.